Një draft-marrëveshje prej 14 pikash mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA) dhe Iranit parashikon armëpushim të menjëhershëm e të përhershëm, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe lehtësim financiar për Teheranin. Dokumenti, i raportuar nga CNN përmes një teksti draft, synon të vendosë udhëzime të qarta për ndalimin e veprimeve armiqësore dhe për normalizimin gradual të situatës në rajon, ndërsa detajet teknike thuhet se janë ende në finalizim.
Memorandumi i mirëkuptimit prej 14 pikash nuk është publikuar ende zyrtarisht. Në kushtet kur SHBA-ja dhe Irani kanë dhënë informacione të ndryshme për disa aspekte të marrëveshjes, nuk është e qartë nëse teksti i draftit do të pasqyrojë plotësisht formulimin e dokumentit final që pritet të nënshkruhet të premten në Zvicër. Po ashtu, në draft nuk ka detaje specifike për atë se çfarë do të bëhet me uraniumin e Iranit.
Sipas skemës së propozuar, SHBA-të do t’i lejojnë Iranit të shesë produkte të naftës dhe petrokimike. Në të njëjtën kohë, Teherani mund të përfitojë nga një fond zhvillimi me vlerë 300 miliardë dollarë, por vetëm nëse përmbush angazhimet që lidhen me programin e tij bërthamor gjatë negociatave të mëtejshme. Ky mekanizëm lidhet drejtpërdrejt me procesin pas armëpushimit, duke e zhvendosur fokusin tek çështjet e programit bërthamor dhe kushtet që duhen plotësuar.
14 pikat: armëpushim, Hormuz dhe hapësira financiare
Me nënshkrimin e memorandumit, Republika Islamike e Iranit dhe SHBA-ja, së bashku me aleatët në luftën aktuale, deklarojnë përfundim të menjëhershëm dhe të përhershëm të luftës në të gjitha frontet, përfshirë Libanin. Drafti parashikon që palët të mos ndërmarrin asnjë veprim armiqësor kundër njëri-tjetrit dhe të përmbahen nga kërcënimi ose përdorimi i forcës. Përfundimi i marrëveshjes do të konfirmojë dispozitat e këtij neni dhe të neneve të tjera që përfshihen në dokumentin përkatës.
Pika e dytë thekson zotimin për respektim të sovranitetit dhe integritetit territorial të secilës palë, si dhe angazhimin për t’u përmbajtur nga ndërhyrja në punët e brendshme. Kjo pjesë synon të krijojë një kuadër të qartë të marrëdhënieve mes dy vendeve, duke shmangur hapësirat për veprime që mund të destabilizojnë situatën pas armëpushimit.
Në pikën e tretë, SHBA-ja dhe Irani zotohen të negociojnë dhe të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një afati maksimal prej 60 ditësh. Afati mund të zgjatet vetëm me pëlqim të ndërsjellë, çka lë të kuptohet se dokumenti final nuk do të jetë i lidhur domosdoshmërisht me të njëjtin ritëm me nënshkrimin e memorandimit të mirëkuptimit.
Për sa i përket masave konkrete të para, drafti parashikon që menjëherë pas nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimit, SHBA-të të heqin bllokadën detare dhe të parandalojnë çdo ndërhyrje ose pengesë kundër Iranit. Po ashtu, parashikohet rivendosje e lëvizjes brenda një periudhe prej maksimumi 30 ditësh në kapacitetin e tij të plotë, me lëvizjen e anijeve që do të jetë proporcionale me vëllimin e trafikut para luftës nga ana e Iranit. Në dokument, kjo pjesë është e lidhur ngushtë me rihapjen dhe normalizimin e kalimit përmes Ngushticës së Hormuzit.
Ndërkohë, marrëveshja trajton edhe komponentin e angazhimeve politike dhe atyre ushtarake për të mos e përshkallëzuar situatën. Në të njëjtën logjikë, drafti e vendos procesin e negociatave për marrëveshjen finale brenda 60 ditësh si një hap kyç për të kaluar nga memorandumi i mirëkuptimit te një dokument më tërësor. Ndërkohë që dokumenti ende nuk është publikuar zyrtarisht dhe detajet teknike janë duke u finalizuar, mbetet të shihet nëse versioni final që do të nënshkruhet të premten në Zvicër do të ketë të njëjtën përmbajtje dhe formulime si drafti i raportuar.
Botuar fillimisht në Koha.net