Pas mbylljes së pjesshme të Kalasë së Prizrenit në prillin e këtij viti, për shkak të rrezikut që paraqiste për vizitorët, Ministria e Kulturës ka ndërmarrë një hap të ri: një ndërhyrje emergjente në këtë aset të trashëgimisë kulturore. Megjithatë, edhe pse problemi i monumentit është evident dhe disa zona kanë mbetur jashtë qasjes për publikun, plani i plotë për ndërhyrje sistematike që ta bëjë Kalanë tërësisht të qasshme për vizitorë nuk duket se është gati.
Tre muaj pasi pjesë të Kalasë së Prizrenit u mbyllën, Ministria e Kulturës ka nisur procedurat për të kryer masa të shpejta. Përshkrimi i situatës tregon se, pavarësisht thellësisë së problemeve në monument – i cili është ndër më të vizituarit në vend – ndërhyrja e paralajmëruar fokusohet kryesisht në etapa më periferike. Kjo do të thotë se, sipas planit që është bërë publik, veprimet synojnë rregullime në zona të caktuara dhe masa sigurie, por jo domosdoshmërisht hapje të plotë të gjithë hapësirës për publikun.
Ndërhyrja emergjente mban titullin “Masat emergjente në Kalanë e Prizrenit dhe Kalanë e Novoberdës”. Thirrja është realizuar përmes një procesi ku ka aplikuar vetëm një kompani, e cila është përzgjedhur për të kryer punimet me vlerë totale prej 110 mijë e 820 euro. Nga kjo shumë, pjesa më e madhe e mjeteve do të drejtohet për Kalanë e Prizrenit, ndërsa komponenti për Kalanë e Novoberdës përshkruhet si i thjeshtë dhe i fokusuar te elemente më të veçanta, si tabelat informuese.
Te Kulla e Prizrenit, punimet që pritet të kryhen përfshijnë disa masa konkrete që lidhen me sigurinë dhe monitorimin e zonës. Në plan është pastrimi i terrenit, si dhe vendosja e rrethojës mbrojtëse. Paralelisht, do të instalohet sistem kamerash të jashtme dhe të brendshme, si dhe një central monitorimi. Përmes këtyre masave, synohet që vizitorët dhe hapësirat përreth të monitorohen më mirë, ndërsa rreziqet në zonat ku ka pasur probleme të reduktohen me rregullime fizike dhe teknike.
Masat emergjente synojnë sigurinë, por jo hapjen e plotë
Përveç kamerave dhe rrethojës, ndërhyrjet e paralajmëruara përfshijnë edhe zërim dhe lajmërim për këmbësorët që do të vizitojnë hapësirat e Kalasë. Element tjetër që përmendet është laure këmbësorësh për vizitorë, që nënkupton riorganizim ose përshtatje të hapësirës për lëvizjen e tyre. Po ashtu, është parashikuar riprodhim dhe montim i dyshemeve të shtigjeve të drunjta, të cilat lidhen drejtpërdrejt me rrugëtimin e vizitorëve brenda zonës së monumentit.
Në kuadër të masave, parashihet edhe rregullim i tabelave informuese, në mënyrë që vizitorët të kenë udhëzime më të qarta gjatë qëndrimit në Kalë. Në këtë kontekst, edhe ndërhyrja në Kalanë e Novoberdës përshkruhet si më e kufizuar: sipas planifikimit, ajo trajtohet si çështje tabelash, pa u zgjatur në volum më të madh punimesh. Kjo ndan qartë dy hapësirat: Prizreni trajtohet me një paketë më të gjerë masash sigurie dhe funksionaliteti të aksesit, ndërsa Novoberda ka ndërhyrje më të thjeshta.
Edhe pse ndërhyrjet kanë natyrë emergjente dhe vijnë pas një mbylljeje të pjesshme në prill, artikulimi i përgjithshëm i planit tregon se zgjidhja nuk shihet si gjithëpërfshirëse. Çështja kryesore mbetet qasja e plotë e vizitorëve në të gjithë Kalanë: plani për një ndërhyrje sistematike për ta bërë të hapur dhe të qasshme tërë hapësirën e Kalasë “s’duket në horizont”. Lajmi për ndërhyrjen emergjente, me vlerë 110 mijë e 820 euro dhe me fokus kryesisht te Kalaja e Prizrenit, vë në pah se veprimet e ardhshme janë të orientuara më tepër drejt sigurimit dhe funksionalizimit të përkohshëm, ndërsa punët e mëdha gjithëpërfshirëse mbeten të paqartësuara.
Botuar fillimisht në Koha.net