Njëzet e nëntë vjet pas protestës historike të studentëve të Universitetit të Prishtinës, Prishtina pritet të mbushet sërish me protesta sot, më 1 tetor. Ndonëse këtë herë arsyeja është krejt tjetër, lidhja me një datë simbolike e bën këtë orvatje të organizuar të duket si vazhdimësi e një kujtese kolektive të rezistencës qytetare.
Protesta e parë e lidhur me këtë ditë ka ndodhur më 1 tetor të vitit 1997. Në atë kohë, mijëra studentë shqiptarë dolën në rrugët e Prishtinës në një manifestim që më pas u shndërrua në një nga momentet më të njohura të rezistencës qytetare shqiptare gjatë viteve ’90. Ajo demonstratë u konsiderua si shprehje e qartë e pakënaqësisë dhe e vendosmërisë së studentëve për t’u përballur me rrethanat e kohës, duke e bërë këtë datë pjesë të historisë së protestës në Kosovë.
Sot, në kryeqytet është paralajmëruar një protestë tjetër, këtë herë me fokus kundërshtimin e aktgjykimit të Dhomave të Specializuara ndaj ish-krerëve të UÇK-së. Edhe pse motivi është politik dhe juridik, organizatorët theksojnë se data nuk është zgjedhur rastësisht. Në njoftimet e bëra publike, theksi vihet te domethënia që lidhet me 1 tetorin si ditë që, në memorien kolektive, mbart peshë historike dhe simbolike.
Platforma “Liria ka Emër” ka bërë thirrjen për të marrë pjesë në protestë, duke e vendosur këtë veprim në të njëjtën ditë kur, 29 vjet më parë, nisën rrugët e Prishtinës të mbushen nga studentë që kërkonin ndryshime dhe mbronin idetë e tyre. Rrethanat e sotme janë të ndryshme nga ato të viteve ’90, por organizatorët e lidhin mesazhin e tyre me frymën e asaj kohe: mobilizimin qytetar dhe zërin kolektiv në një datë që tashmë është bërë referencë.
Ndërkaq, konteksti i protestës së sotme lidhet me procesin e Dhomave të Specializuara dhe me aktgjykimin e shpallur ndaj ish-krerëve të UÇK-së. Kundërshtimi i këtij vendimi është arsyeja kryesore e thirrjes për protestë. Përtej objektivit të menjëhershëm, zgjedhja e 1 tetorit synon t’i japë ngjarjes edhe një dimension më të gjerë simbolik, duke e vendosur protestën në një vijë të vazhdueshme historike të rezistencës dhe mobilizimit publik.
1 Tetori si datë simbol i rezistencës qytetare
Kur përmendet 1 tetori i vitit 1997, kujtohet një moment kur studentët e Universitetit të Prishtinës dolën në rrugë në një protestë që më vonë u kthye në shenjë të qëndresës qytetare shqiptare gjatë viteve ’90. Kjo trashëgimi e përpjekjeve publike, e ngulitur në kujtesën e qytetit, duket se po ripërdoret edhe sot si argument i organizimit. Organizatorët e protestës së 1 tetorit theksojnë se data ka kuptim, jo vetëm si kalendar, por si simbol që shoqëron çështje të rëndësishme për shoqërinë.
Ndërsa 29 vjet kalojnë mes dy ngjarjeve, karakteri i thirrjes qytetare mbetet i njëjtë në thelb: dalja në rrugë për të shprehur qëndrime të qarta. Protesta e sotme, e paralajmëruar në Prishtinë më 1 tetor, vjen në një kohë kur kundërshtimi i aktgjykimit të Dhomave të Specializuara ndaj ish-krerëve të UÇK-së kërkon të mobilizojë mbështetësit rreth një mesazhi të përbashkët. Për organizatorët e platformës “Liria ka Emër”, dita e 1 tetorit shërben si urë mes të shkuarës dhe së tashmes, duke e bërë këtë protestë jo thjesht një ngjarje të ditës, por edhe një kujtesë të asaj që përfaqëson kjo datë për protestën shqiptare në Kosovë.
Botuar fillimisht në Gazeta Express