Autoritetet zvicerane ia kanë kthyer Egjiptit një maskë të jashtëzakonshme funerale nga periudha ptolemaike, që datohet nga shekulli II para erës sonë. Maska, e njohur për rëndësinë e saj në ritualet e varrimit të Egjiptit të lashtë, kishte qenë e sekuestruar në vitin 2022 në një pikë kufitare, pasi autoritetet dyshuan se lidhej me tregti të paligjshme të objekteve kulturore.
Ngjarja nisi më 15 shtator 2022, kur maska u ndalua në pikën doganore Bardonnex, në kantonin e Gjenevës, gjatë hyrjes në Zvicër. Autoritetet doganore konstatuan se objekti ishte deklaruar nga personat përgjegjës, por dokumentacioni shoqërues krijoi dyshime për një origjinë të mundshme jo të rregullt. Pikërisht për këtë arsye, Administrata Federale Zvicerane për Doganat dhe Sigurinë Kufitare e transferoi artefaktin te Zyrës Federale të Kulturës.
Pas kalimit në kompetencë të Zyrës Federale të Kulturës, nisi një verifikim i specializuar për të sqaruar autenticitetin, origjinën dhe datimin e maskës. Ekzaminimi konfirmoi se bëhej fjalë për një objekt autentik të periudhës së mesme ptolemaike. Përveç kontrollit teknik, në shqyrtim u përfshi edhe një egjiptolog nga Muzeu Britanik, i cili arriti në përfundimin se maska mund të ketë ardhur nga një prej varreve në pjesën juglindore të Fajumit.
Vendimi për kthimin drejt Egjiptit u përforcua edhe nga rrethanat e origjinës që u identifikuan gjatë verifikimeve. Një element që ngriti dyshime ishte fakti se maska nuk ishte publikuar më parë në literaturën shkencore. Për një objekt me cilësi dhe ruajtje të tillë, që përfaqëson një shembull të jashtëzakonshëm të artit funeral ptolemaik, mungesa e ndonjë konteksti të njohur arkeologjik i rriti më tej pikëpyetjet rreth prejardhjes së tij.
Zvicra kthen maskën e artë ptolemaike të shekullit II para erës sonë
Maska e kthyer në Egjipt përshkruhet si një objekt funeral i praruar, i krijuar nga shtresa pëlhure dhe gipsi i përpunuar. Pas formimit, komponentët u pikturuan dhe u zbukuruan, duke krijuar një pamje që lidhet drejtpërdrejt me funksionin e saj në ritualet funerale. Në Egjiptin e lashtë, maskat e tilla kishin një rol të rëndësishëm: ato vendoseshin mbi fytyrën e të ndjerit dhe ishin pjesë e një rituali kompleks, i cili synonte të mbronte trupin dhe t’i mundësonte të ndjerit vazhdimin e ekzistencës në jetën e përtejme.
Sipas të dhënave të verifikimit, maska e këtij rasti dallohet veçmas për shkallën e lartë të ruajtjes. Autoritetet theksojnë se elementet e praruara, detajet e pikturuara dhe ndërthurja e motiveve e bëjnë atë një shembull të veçantë të artit funeral ptolemaik. Po ashtu, historia e sekuestrimit dhe hetimit tregon se objekti kishte hyrë në rrugë të paktën të dyshimtë tregtare, deri në momentin kur autoritetet zvicerane e ndaluan në doganë dhe nisën procedurat e verifikimit të thelluar.
Kthimi i maskës në Egjipt mbyll një proces që nisi me ndalimin në Bardonnex më 15 shtator 2022 dhe kaloi përmes analizave për autenticitetin dhe datimin. Verifikimet e kryera e lidhën objektin me periudhën ptolemaike dhe përforcuan idenë se origjina e tij mund të lidhet me nxjerrje të mundshme ilegale nga një varr në zonën e Fajumit. Me vendimin për ta kthyer, autoritetet zvicerane synojnë të vendosin artefaktin në rrjedhën e duhur historike dhe kulturore, aty ku i përket përballë kontekstit të tij të supozuar arkeologjik.
Botuar fillimisht në Koha.net