Lëvizja ZNAM për Maqedoninë Tonë ka shprehur një qëndrim të fortë kundër çdo përpjekjeje për të lavdëruar krimet e luftës dhe personat e shpallur si kriminelë lufte. Në deklaratën e saj, organizata thekson se ky refuzim vlen jo vetëm për rastet e njohura gjerësisht, por edhe për çfarëdo forme të përpjekjes për t’i bërë ato më “të pranueshme” përmes retorikës, relativizimit apo justifikimit.
Sipas qëndrimit të ZNAM, krimet e luftës të kryera në hapësirat e ish-Jugosllavisë janë çështje që kërkojnë dënim të qartë. Lëvizja thekson se në këtë kuadër përfshihen edhe rastet që lidhen me Hagën dhe që kanë ndodhur në Maqedoni nga viti 2001. Me këtë, ZNAM i vendos përballë publikut një mesazh të drejtpërdrejtë: trajtimi i këtyre ngjarjeve nuk duhet të zhvendoset nga parimi i përgjegjësisë dhe i drejtësisë.
ZNAM thekson se nuk pranon asnjë formë të glorifikimit të kriminelëve të luftës, pavarësisht nëse kjo realizohet përmes narrativave politike, reagimeve publike apo mënyrave të tjera të prezantimit të së shkuarës. Lëvizja argumenton se përpjekjet për të vendosur theks te “heroizimi” i autorëve të krimeve, apo për t’i paraqitur ato si diçka të justifikueshme, krijojnë rrezik për të errësuar të vërtetën dhe për të minuar besimin në standardet e drejtësisë.
ZNAM: asnjë standard i dyfishtë për krimet e luftës
Një pjesë e deklaratës i kushtohet edhe idesë së standardeve të ndryshme kur flitet për përgjegjësi dhe drejtësi. ZNAM nënvizon se për të, nuk ka standarde të dyfishta kur bëhet fjalë për respektimin e parimeve ndaj krimeve të luftës dhe personave që kanë mbajtur përgjegjësi. Kjo nënkupton se, pavarësisht kontekstit, sfondit politik apo rrethanave, krimet nuk duhet të trajtohen ndryshe në varësi të preferencave apo interesave.
Lëvizja e shtrin qëndrimin e saj përtej një date apo një rasti të vetëm, duke e vendosur në fokus të gjitha përpjekjet për të relativizuar ose për të gjetur justifikime për krimet e luftës të kryera në hapësirat e ish-Jugosllavisë. Në këtë drejtim, ajo e konsideron të papranueshme çdo narrativë që përpiqet të ulë peshën e krimeve, t’i paraqesë ato si “të pashmangshme”, ose të krijojë përshtypjen se autorët nuk mbajnë përgjegjësi.
ZNAM përmend gjithashtu se dënimi i këtyre veprimeve duhet të jetë i qëndrueshëm dhe i shprehur qartë nga institucionet dhe aktorët publikë. Deklarata lë të kuptohet se përpjekjet për glorifikim nuk janë thjesht çështje interpretimi, por ndikojnë drejtpërdrejt te mënyra se si shoqëria përballet me plagët e së shkuarës dhe me pasojat e krimeve. Në këtë kuadër, lëvizja e sheh të domosdoshme mbajtjen e një linje të qartë, ku viktimat dhe drejtësia të mos lihen në harresë.
Qëndrimi i ZNAM, i shprehur hapur, synon të dërgojë një mesazh të qartë për publikun: krimet e luftës nuk duhet të trajtohen me gjuhë që i zbukuron, i justifikon apo i relativizon. Në fokus mbeten rastet e lidhura me hapësirat e ish-Jugosllavisë, përfshirë edhe ato në Maqedoni nga viti 2001, si dhe çdo tentativë për t’i bërë ato pjesë të një narrativi që synon lavdërimin e kriminelëve të luftës. Lëvizja e mbyll qëndrimin e saj duke ripërsëritur se nuk pranohen standarde të dyfishta në raport me krimet dhe përgjegjësit e tyre.
Botuar fillimisht në Albeu