Libri i autores Hyre Tejeci Murati, me titull “ZËRI QË KURRË NUK U SHUA”, vjen si një projekt letrar me peshë dhe synim të qartë: të ruajë dhe të përcjellë një figurë të veçantë, Prof. Fetah Bahtirin. Vepra është e konceptuar si një shenjë nderimi, por edhe si një përpjekje për ta mbajtur gjallë atë që ka lënë pas një personalitet i dalluar në mendim e në veprim.
Gjatë leximit të parë, libri tërheq vëmendjen për mënyrën si e ndërton komunikimin mes shkrimit dhe kujtesës. Në vend të një përshkrimi të zakonshëm, vëmendja zhvendoset te kuptimi i zërit si diçka që tejkalon momentin: një zë që s’pushon së ekzistuari, por vazhdon të ndikojë edhe pasi kanë kaluar kohëra. Kjo është edhe arsyeja pse titulli “ZËRI QË KURRË NUK U SHUA” del si boshti kryesor i gjithë veprës.
Teksti poetik dhe refleksiv i materialit përcjell idenë se jeta ka dy anë dhe se ajo që flasim me zë të lartë shpesh nuk është e tëra. Në vargjet që shoqërojnë prezantimin e librit, thuhet se “secila medalje ka dy anët e saj”, dhe se ajo çfarë vihet re në shoqëri mund të jetë vetëm pjesa që dallohet. Prandaj, heshtja për një anë tjetër shpesh bëhet një zakon, ndërkohë që vlera e vërtetë mund të qëndrojë pikërisht aty ku nuk i kushtohet vëmendje.
Vepra e Hyre Tejeci Muratit e sjell këtë ide në mënyrë të prekshme: drita që shohim nuk tregon gjithmonë të vërtetën e plotë, ndërsa ajo që rri në terr mund të fshehë diçka thelbësore. Në këtë linjë, libri lidhet me figurën që i kushtohet—Prof. Fetah Bahtirit—duke e trajtuar atë si një zë që, edhe kur hesht, vazhdon të jetë i pranishëm në kujtesë. Kësisoj, lexuesi e kupton se qëllimi nuk është vetëm të përmendet një emër, por të kuptohet pse ai zë mbetet i gjallë.
“Zëri që kurrë nuk u shua” e mban kujtesën të pandërprerë
Përveç përkushtimit ndaj figurës së Prof. Fetah Bahtirit, libri vendos edhe një paralele mes asaj që shfaqet publikisht dhe asaj që shpesh lihet pas dore. Teksti thekson se “jo çdo dritë ta tregon të vërtetën” dhe se “shiko dhe anën që fsheh vetveten”. Këto mesazhe shërbejnë si një udhë për mënyrën si duhet lexuar edhe veprimi i një figure: jo vetëm përmes asaj që duket menjëherë, por edhe përmes asaj që qëndron poshtë sipërfaqes.
Në të njëjtën frymë, materiali sjell edhe ide të përbashkimit dhe dinjitetit, duke e lidhur kujtesën me një koncept më të gjerë: unifikimin në mendim e në veprim në hapësira të ndryshme, “n’mbarë trojet shqiptare”. Për ta kuptuar faljen dhe për të ndalur armiqësinë, teksti shtron një motiv të përbashkët: forcën e unitetit dhe idenë e një “pelegrinazhi të përbashkët në kisha-xhamia”. Në këtë mënyrë, libri del edhe si një narrativë ku nderimi për një figurë shndërrohet në reflektim për vlerat që e mbajnë shoqërinë të qëndrueshme.
Fjala “ZËRI” në titull nuk paraqitet vetëm si metaforë, por si kuptim i drejtpërdrejtë i asaj që autori/autorja synon të përcjellë: një prani që nuk shuhet, një mesazh që vazhdon. Kjo është arsyeja pse “Zëri që kurrë nuk u shua” shihet si një kontribut i rëndësishëm në letërsinë shqiptare, teksa i kushtohet Prof. Fetah Bahtirit. Në fund, libri i Hyre Tejeci Muratit mbyllet si një thirrje për të mos e lënë në harresë zërin e atyre që kanë lënë gjurmë—dhe për ta parë vlerën e vërtetë aty ku, shpesh, heshtja ka zënë vend.
Botuar fillimisht në Bota Sot
