Kortizoli është një nga hormonet kryesore që ndikon te si trupi përballet me stresin, por edhe te mënyra si menaxhon metabolizmin dhe energjinë gjatë ditës. Kur flasim për stresin, shpesh mendohet vetëm për faktorë të jashtëm, megjithatë brenda trupit ndodhin ndryshime hormonale që mund të ndryshojnë mënyrën se si ndihesh.
Dr. Jennifer Cheng, në një shpjegim për Parade, e përshkruan kortizolin si një hormon steroid i lidhur me “stresin”, i prodhuar nga gjëndrat mbiveshkore. Ky rol i tij nuk është thjesht negativ: luhatjet normale gjatë ditës janë pjesë e mekanizmit të trupit për të përshtatur energjinë dhe përgjigjen ndaj situatave që kërkojnë vëmendje apo reagim.
Problemi shfaqet atëherë kur niveli i kortizolit qëndron i lartë për një kohë të gjatë. Në atë rast, trupi mund të hyjë në një gjendje që krijon shqetësime, duke e bërë më të vështirë menaxhimin e energjisë dhe metabolizmit. Pra, nuk mjafton vetëm të kuptohet se kortizoli lidhet me stresin; rëndësi ka edhe sa kohë qëndron i rritur.
Mjekët theksojnë gjithashtu se disa zakone që zakonisht konsiderohen të shëndetshme mund të çojnë në rritje të përkohshme të kortizolit. Kjo do të thotë se jo çdo ndryshim që duket “pozitiv” për stilin e jetës garanton domosdoshmërisht që hormonet të qëndrojnë në nivele të qeta. Në disa raste, trupi mund ta interpretojë një stimul të caktuar si sfidë, duke aktivizuar reagimin e stresit.
Kur rritet kortizoli, mund të rritet edhe hormoni i stresit
Një nga arsyet pse kjo temë është e rëndësishme është se kortizoli nuk është thjesht një “tregues” i stresit, por një hormon që prek procese të tjera brenda trupit. Për këtë arsye, kur niveli i tij ndryshon në mënyrë të vazhdueshme, mund të shfaqen efekte që lidhen me energjinë, mënyrën si trupi përpunon ushqimin dhe reagimin e përgjithshëm ndaj ditës. Edhe pse luhatjet e herëpashershme janë normale, qëndrimi afatgjatë në nivel të lartë është ajo që i kthen mekanizmet në problem.
Në praktikë, ideja nuk është të hiqen zakone të shëndetshme, por të kuptohet se si funksionon trupi dhe pse ndonjëherë një aktivitet i dobishëm mund të shkaktojë rritje të përkohshme të këtij hormoni. Kjo mund të ndodhë për shkak të mënyrës si trupi e përjeton stimulin: nëse ai kërkon më shumë përpjekje se sa duhet në një moment të caktuar, reagimi i stresit mund të aktivizohet, edhe pse personi po bën diçka që zakonisht i bën mirë shëndetit.
Ndërkohë, kur niveli i kortizolit stabilizohet dhe mbetet në intervalet normale, trupi i kthen proceset në ritëm më të qetë. Pikërisht këtu qëndron thelbi i mesazhit: kortizoli ka rol kyç për të përballuar situatat që kërkojnë reagim, për të menaxhuar metabolizmin dhe energjinë gjatë ditës. Por kur ai mbetet i lartë për kohë të gjatë, rritet rreziku që të krijohen shqetësime që ndikojnë në mirëqenien e përditshme.
Prandaj, kur bëhet fjalë për “zake që duken të dobishme”, është e rëndësishme të merret parasysh se efekti te kortizoli mund të jetë i ndryshëm nga ajo që presim. Duke kuptuar rolin e këtij hormoni steroid të prodhuar nga gjëndrat mbiveshkore dhe duke ditur se luhatjet janë normale, por rritja afatgjatë jo, mësojmë më mirë si të lexojmë sinjalet që trupi dërgon. Kjo e bën më të lehtë të dallojmë kur diçka është thjesht një reagim i përkohshëm dhe kur mund të ketë nevojë për vëmendje shtesë.
Botuar fillimisht në Albeu
