Është e rëndë të shihet se në Serbi, edhe pas tragjedive të rënda historike, psikopatët dhe figurat që lidhen me krime të rënda ende trajtohen si njerëz që “rregullojnë” fatin e shoqërisë. Ceremonitë shtetërore dhe ritualet publike, në raste të tilla, kthehen në skena që prodhojnë më shumë turbullirë sesa përgjegjësi, duke rihapur plagë që nuk duhet të mbeten të hapura.
Pak ditë më parë, Serbia organizoi një varrim shtetëror për një kriminel lufte të cilin publiku e ka cilësuar si kasap ballkanik. Ceremonia u shoqërua me një shpërthim të madh nacionalist, si brenda Serbisë, ashtu edhe në entitetin e Republika Srpska nis në Nju Jork fushatë për “vuajtjet e ser”>Republikës Srpska në Bosnjë-Hercegovinë. Në atë kontekst, jehona e fjalimeve dhe mënyra si u prezantua figura e të ndjerit e thelloi edhe më shumë tensionin.
Në qendër të këtij skenari, sipas rrëfimit të publikuar, qëndron edhe roli i Aleksandar Vuçiqit. Varrimi nuk u trajtua si një ngjarje thjesht ceremoniale, por si një akt me peshë politike e ideologjike, duke nxjerrë në pah tezën e “Serbisë së Madhe”. Pikërisht kjo përplasje mes narrativave çoi drejt një reagimi të gjerë publik dhe e vuri në fokus mënyrën si qeveritë dhe institucionet reagojnë ndaj trashëgimisë së dhunës.
Çështja që ngre shqetësim të veçantë lidhet edhe me faktin se organizatorët, pra institucione shtetërore dhe pjesëmarrës nga të dyja anët e Drinës, nuk do të përballeshin me sanksione nga Bashkimi Evropian. Në shkrimin e publikuar thuhet se bëhet fjalë konkretisht për gjashtë ministrat serbë të Vuçiqit, të cilët së bashku me kolegët e tyre nga Republika Srpska, përcollën për në varrimin një person të cilin autori e përkufizon si “përbindësh gjenocidal”. Sipas të dhënave të përmendura aty, ky njeri dyshohet se ka vrarë mbi 18.000 njerëz.
Një varrim shtetëror që kthehet në skenar mohues
Në ceremoninë e përshkruar, shërbesën mortore e kreu Patriarku Porfirije. Teksti thekson se, njësoj si Kisha Ortodokse, nuk e ka dënuar priftin që, sipas pretendimit të bërë, bekoi njësitë e njohura si “Shkorpionët” me fjalët “Shko i gëzuar, kthehu i gëzuar”, kur ata shkuan dhe vranë djem boshnjakë të lidhur. Ky detaj shërben si argument në artikull për të treguar se, në narrativën e autorit, institucionet fetare dhe ato publike nuk kanë dhënë një distancim të qartë nga aktet e dhunës.
Teksti e përshkruan varrimin si morbid dhe blasfemik, duke argumentuar se ai shkon përtej një ceremonie zie. Autori e krahason këtë akt me një “festë naziste”, në kuptimin e glorifikimit të një figure të cilën e konsideron monstruoze, që ka vrarë këdo që ishte boshnjak dhe që binte “nën dorë”. Kështu, ceremonisë i vihet një etiketë e fortë jo vetëm emocionale, por edhe politike: ajo shihet si një akt që synon të ngrisë imazhin e atij që u identifikua si agresor dhe si autor krimesh.
Në artikull thuhet se, pikërisht përmes kësaj ceremonie shtetërore, sipas skenarit të Aleksandar Vuçiqit, shfaqet atë që autori e quan nihilizëm relativist—një qasje që lidhet me mohimin e gjenocidit dhe me thirrje potenciale për gjakderdhje të reja. Teksti i vendos këto elemente nga Porfirije e deri te të gjithë të tjerët që, sipas përshkrimit, brohoritën mbi varrin e tij. Në këtë mënyrë, ngjarja interpretohet si një sinjal i rrezikshëm për vazhdimësi të dhunës, jo si mbyllje e një kapitulli tragjik.
Meqë ngjarja është zhvilluar në një hapësirë ku ndikimi institucional është i dukshëm, efekti i ceremonisë nuk mbetet vetëm brenda kufijve të Serbisë. Përkundrazi, ajo prek edhe Bosnjë-Hercegovinën, përfshi entitetin e Republikës Srpska, duke e bërë reagimin publik më të gjerë. Teksti nënvizon se, ndërkohë që pjesëmarrës të shumtë i japin një ngjyrë politike dhe fetare një akti të tillë, mungesa e përgjegjësisë institucionale krijon përshtypjen se asgjë nuk ndryshon—dhe se skenat e ngjashme mund të përsëriten.
15 shtator 2026, në orën 12:22, ky shkrim i është shtuar debatit publik pikërisht me fokus në atë që autori e sheh si kombinim të pushtetit shtetëror, ndikimit ideologjik dhe mbështetjes ceremoniale. Në fund, mesazhi kryesor që përcillet është se një varrim shtetëror i trajtuar si skenë lavdërimi për një figurë të dënuar moralisht dhe historikisht, nuk mund të konsiderohet thjesht “ngushëllim”, por kthehet në një akt që rrit tensionet dhe rikthen mosmarrëveshje të thella.
Botuar fillimisht në Koha.net