Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, ka paralajmëruar se po studion mundësinë e devijimit të lumit Ibër dhe të shmangë kështu derdhjen e tij në Ujman. Sipas pohimeve të tij, ky devijim do të ndryshonte rrjedhën e ujit që shkon në drejtim të zonës ku furnizimi i Kosovës mbështetet në këtë nyje ujore.
Ibri është një nga arteriet kryesore që lidhet me furnizimin me ujë të vendit. Në njoftimin e bërë publik sot nga Vuçiq theksohet se Ujmani është pika ku Kosova plotëson thuajse 70 për qind të nevojave të saj për ujë. Për këtë arsye, paralajmërimi për ndërprerje ose ndryshim të rrjedhës së lumit shihet si një goditje e drejtpërdrejtë ndaj interesave të Kosovës, jo vetëm në aspektin mjedisor, por edhe në atë të sigurisë dhe stabilitetit të përditshëm.
Devijimi i Ibrit do të godiste furnizimin me ujë të Kosovës
Në reagim ndaj kësaj deklarate, theksohet se veprime të tilla përbëjnë një kërcënim serioz. Ndërhyrjet në rrjedhën e një lumi që lidhet me furnizimin kryesor të një vendi konsiderohen si akte që cenojnë drejtpërdrejt parimet themelore të rendit ndërkombëtar. Dilema, sipas trajtimit të çështjes, nuk mbetet nëse Vuçiq do ta realizojë apo jo një projekt të tillë, por nëse aktorët ndërkombëtarë do të reagojnë dhe sa shpejt do të vendosen mekanizma që ta parandalojnë.
Çështja lidhet gjithashtu me reagimin e partnerëve ndërkombëtarë. Përmendet roli i Bashkimit Europian, Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Britanisë së Madhe, si dhe rëndësia e përfshirjes së Turqisë në qasjen e përgjithshme. Argumenti që shoqëron këtë shqetësim është se presioni dhe qëndrimi ndërkombëtar mund të ndikojnë në vendimmarrjen e Beogradit, duke e bërë më të vështirë vijimin e planeve të tilla për ndryshimin e rrjedhës së ujit.
Për të mbështetur argumentin mbi ndikimin që mund të ushtrohet, artikulli sjell edhe të dhëna ekonomike. Një raport i zyrës së BE-së në Beograd përmendet si bazë për të treguar rritjen e lidhjeve tregtare të Serbisë me vendet e Bashkimit Europian. Sipas këtyre shifrave, eksporti i mallrave të Serbisë për në vendet e BE-së është rritur nga 9 miliard euro në vitin 2009 në 24 miliard euro në vitin 2024. Në të njëjtën periudhë, po sipas këtyre të dhënave, investimet e huaja të vendeve të BE-së në Serbi janë shtatëfishuar dhe kanë arritur gjithashtu në shifrën 24 miliard euro.
Shqetësimi lidhet me faktin se varësia e Serbisë nga tregu dhe financimi perëndimor krijon hapësirë që veprimet e dëmshme ndaj Kosovës të mos kalojnë pa pasoja. Këtu theksohet se reagimi ndërkombëtar dhe kompaktësimi i politikës dhe institucioneve përkatëse janë dy elementë që shihen si të domosdoshëm për parandalimin e çfarë cilësohet si ndërmarrje e rrezikshme ndaj interesave jetike të Kosovës. Në të njëjtën kohë, vëmendje i kushtohet nevojës që institucionet e Kosovës të reagojnë seriozisht ndaj kësaj deklarate, duke u mbështetur në planifikim të përbashkët dhe në angazhim institucional.
Në pjesën përmbyllëse, theksohet se në ditët në vijim mund të ketë përpjekje për të nxitur një qasje përmes kompromisit. Më tej, theksi vihet te rëndësia që qeveria dhe institucionet të mos e lejojnë që çështja të zgjidhet në dëm të interesit të vendit, veçanërisht kur bëhet fjalë për ujë dhe territor. Argumenti i ngritur është se devijimi i Ibrit do të kishte pasoja të drejtpërdrejta në furnizim dhe në pozicionin e Kosovës. Për këtë arsye, kërkohet që të forcohet qasja e vendosur, me synim të ruajtjes së sigurisë dhe dinjitetit të Kosovës, duke e vendosur përballjen me rreziqet e Beogradit në qendër të vëmendjes politike dhe diplomatike.
Botuar fillimisht në Bota Sot