Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit janë vlerësuar përgjithësisht si të lira, konkurruese dhe të drejta, ndërsa administrimi i procesit është cilësuar kryesisht profesional. Megjithatë, vëzhgues të procesit kanë evidentuar edhe disa vështirësi që, sipas tyre, duhet të adresohen për të forcuar më tej integritetin zgjedhor.
Këto gjetje dhe rekomandime u prezantuan të enjten në konferencën “Forcimi i Integritetit Zgjedhor: Gjetjet dhe Rekomandimet nga Zgjedhjet e Parakohshme Parlamentare 2026”. Ngjarja u organizua nga koalicioni i organizatave për vëzhgimin e zgjedhjeve “Demokracia në Veprim” (DnV), i cili ka ndjekur nga afër zbatimin e procedurave dhe mënyrën si u zhvillua procesi në terren.
Në konferencë, zëvendësambasadori i Zvicrës, Christoph Fuchs, tha se zgjedhjet kanë kaluar në një mjedis të qetë, konkurrues dhe paqësor. Ai theksoi se, pavarësisht sfidave të vërejtura, organizimi i përgjithshëm ka funksionuar dhe se institucionet përgjegjëse kanë kryer detyrat e tyre në mënyrë të vlerësueshme.
Fuchs vlerësoi punën e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ) dhe të Panelit Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa (PZAP), duke thënë se KQZ-ja ka administruar shumicën e rasteve në mënyrë profesionale. Sipas tij, edhe PZAP-i ka treguar profesionalizëm gjatë trajtimit të çështjeve të lidhura me procesin. Ai i cilësoi këto si arritje të rëndësishme, por gjithsesi theksoi se ka fusha ku duhet të bëhet punë e mëtejshme.
Integriteti zgjedhor kërkon zbatim të barabartë dhe informim të saktë
Në listën e çështjeve të ngritura nga vëzhguesit dhe të përmendura nga Fuchs bëjnë pjesë disa aspekte konkrete. Njëra prej tyre lidhet me qasjen në vendvotime, ku u evidentuan vështirësi për kategori të caktuara, përfshirë personat me aftësi të kufizuara. Fuchs vuri në dukje se mungesa e qasjes së përshtatshme për këta qytetarë është një sfidë që duhet të trajtohet, me qëllim që çdo votues të mund të ushtrojë të drejtën e tij në mënyrë të barabartë.
Po ashtu, u përmend zbatimi jo gjithmonë konsistent i procedurave. Sipas vlerësimeve të prezantuara, kur procedurat nuk respektohen në mënyrë të njëjtë, kjo krijon hapësirë për paqartësi dhe ul besimin e qytetarëve në mënyrën si funksionon administrimi zgjedhor. Një tjetër sfidë lidhet me mjedisin digjital informativ, ku u shfaqën probleme në formën e keqinformimit.
Fuchs theksoi se këto çështje nuk janë vetëm teknike. Ai vuri në pah se ndikimi i tyre shkon përtej organizimit në terren, sepse lidhet drejtpërdrejt me besimin në proces. “Qytetarët duhet të besojnë se ligjet zbatohen në mënyrë të barabartë për të gjithë dhe se vota e tyre është e mbrojtur dhe e fshehtë”, deklaroi ai në konferencë.
Në të njëjtën linjë, ai solli edhe një mesazh për akterët politikë. Sipas Fuchs, zgjedhjet nuk mund të zëvendësojnë institucionet funksionale. Ai u bëri thirrje përmes një qëndrimi të qartë se, edhe në rastet kur palët politike nuk pajtohen me rezultatin ose me mënyrën e zhvillimit të procesit, ato nuk duhet të pengojnë funksionalizimin institucional. “Zgjedhjet nuk i zëvendësojnë institucionet funksionale. Akterët politikë duhet të jenë në gjendje të mos pajtohen, pa lejuar që kjo ta parandalojë funksionalizimin institucional. Dalja e ulët në votime e ka theksuar nevojën për institucione efektive”, u shpreh ai.
Botuar fillimisht në Koha.net