Këtë verë, zjarret në Shqipëri kanë shkrumbuar dhjetëra hektarë pyje dhe kullota në mbarë vendin. Flakët kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme, që sipas vlerësimeve arrijnë në miliarda lekë, duke vënë nën presion të drejtpërdrejtë edhe administrimin vendor, i cili duhet të përgatitet për sezonin e rrezikut.
Pavarësisht nga madhësia e dëmeve, bashkitë dhe pushteti vendor nuk kanë arritur të investojnë dhe të përdorin siç duhet edhe fondet që kanë në dispozicion për masat parandaluese. Ndërkohë që zjarret kanë vazhduar të përhapen në zona të ndryshme, mungesa e buxheteve të dedikuara për parandalim ka dalë në pah si problem strukturor, që lidhet me planifikimin dhe menaxhimin e burimeve.
Të dhënat zyrtare të përmendura në raportime të lidhura me këtë çështje tregojnë se, nga i gjithë rrjeti i bashkive, vetëm 23 prej tyre kanë buxhete konkrete të parandalimit të zjarreve. Kjo do të thotë se pjesa më e madhe e njësive vendore nuk i ka formalizuar në mënyrë të qartë fonde për masat që synojnë uljen e rrezikut, ndërkohë që terreni dhe kushtet sezonale rrisin rrezikun e përhapjes së flakëve.
Ndërkohë që sezoni i verës ka vazhduar me ngjarje të shumta të lidhura me zjarrvënien apo shpërthimet spontane, kostot e dëmeve kanë ardhur duke u rritur. Përveç humbjeve mjedisore, zjarret sjellin edhe pasoja ekonomike, pasi prekin hapësira me vlerë të madhe për biodiversitetin dhe aktivitetet që lidhen me tokën e punueshme e kullotat.
Situata ka ngritur pyetje mbi mënyrën se si bashkitë i planifikojnë fondet përpara se të hyjë në sezon rreziku, si dhe mbi nivelin e zbatimit të masave parandaluese. Kur buxhetet mungojnë, ose mbeten të pamjaftueshme, është më e vështirë të kryhen veprime të tilla si pastrimi i hapësirave të rrezikshme, mirëmbajtja e infrastrukturës së sigurisë dhe masat parandaluese në terren.
Vetëm 23 bashki kanë fonde për parandalimin e zjarreve
Në këtë kontekst, fakti që vetëm një numër i kufizuar njësish vendore disponon buxhete për parandalim thekson pabarazinë mes bashkive. Një pjesë e konsiderueshme e pushtetit vendor nuk ka pasur buxhete të dedikuara, çka e bën edhe më të vështirë reagimin para se flakët të dalin jashtë kontrollit. Në terren, kjo reflektohet në shkallë të ndryshme përgatitjeje dhe në aftësinë për të minimizuar përhapjen e zjarreve në zona pyjore e kullota.
Raportimet mbi situatën e këtij sezoni kanë qenë të lidhura edhe me nevojën për të përdorur fondet në dispozicion në mënyrë më efektive. Edhe aty ku ekzistojnë kapacitete financiare, mungesa e planifikimit të qartë mund të sjellë vonesa në nisjen e aktiviteteve parandaluese, duke e lënë territorin pa mbulimin e duhur. Ndërsa dëmet e zjarreve vijojnë të llogariten në miliarda lekë, sfida kryesore mbetet forcimi i masave që parandalojnë, jo vetëm reagojnë.
Ndërkohë, numri i bashkive që kanë buxhete specifike—23 gjithsej—mbetet një tregues domethënës i gjendjes së gatishmërisë vendore. Përballë një rreziku që përsëritet çdo vit, planifikimi i fondeve për parandalimin e zjarreve kthehet në një element vendimtar për mbrojtjen e pyjeve, kullotave dhe trashëgimisë natyrore, si dhe për uljen e kostove të dëmeve që prekin komunitetet dhe ekonominë.
Botuar fillimisht në Albeu
