Një pjesë e konsiderueshme e ligjërimit publik po përsërit dy gabime të mëdha, sipas argumentimit të paraqitur në një letër lexuesit. Bëhet fjalë për tendencën për të vetëfajësuar si UÇK-në ashtu edhe Kosovën për ndërmarrjen e përbashkët kriminale, si dhe për përpjekjet për ta tejkaluar Aktgjykimin përmes masave politike, në vend të shqyrtimit juridik. Ky kurs, sipas shkrimit, po i dëmton interesat e vendit dhe po prek disa aspekte thelbësore që lidhen me të drejtën, të drejtat e të dënuarve dhe dinjitetin e viktimave.
Autori e vendos theksin te fakti se reagimet pas Aktgjykimit të 16 shtatorit në rastin Thaçi et al. nuk po arrijnë të mbrojnë sa duhet interesat strategjike të Kosovës. Ai i lidh këto reagime me deklarimet politike, demonstratat e përnatshme, një deklaratë të përbashkët të deputetëve të Kuvendit të Kosovës dhe një projektligj për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara, i propozuar nga PDK-ja. Në këtë mënyrë, sipas arsyetimit, veprime që synojnë ndikim politik po marrin hapësirë më të madhe sesa qasja e bazuar te rruga ligjore që pritet të vazhdojë në fazat e ardhshme.
Për të qartësuar se çfarë kuptimi ka për interesat strategjike, shkrimi i kufizon ato në tri pika kryesore. E para është mbrojtja e Kosovës dhe e UÇK-së nga fajësimi kolektiv. E dyta lidhet me mbrojtjen e së drejtës së katër të dënuarve që argumentet e tyre të shqyrtohen në një proces të drejtë dhe të paanshëm në Apel. E treta ka të bëjë me krijimin e kohezionit shoqëror rreth një çështjeje me peshë historike, ku një pjesë e komunikimit publik ka ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën si shoqëria e përjeton dhe e kupton këtë proces.
Në këtë kuadër, autori vëren se në reagimet publike ka një frymë që synon t’i bashkojë aktorët rreth mbrojtjes së Kosovës, UÇK-së, të dënuarve dhe viktimave. Sipas argumentimit, kjo frymë është parë shprehimisht në një pikë të Deklaratës së Kuvendit. Megjithatë, shkrimi e lë paqartë se sa mjaftueshëm po realizohen objektivat kryesore, duke e zhvendosur fokusin te domosdoshmëria që çështja të mos mbetet peng i ndikimeve jashtë procedurës, sidomos kur gjendemi para hapave të radhës në sistemin e drejtësisë.
Apeli kërkon shqyrtim juridik, jo zëvendësim politik
Elementi qendror i mesazhit lidhet pikërisht me betejën e radhës, e cila, sipas shkrimit, pritet të zhvillohet në Apel. Kjo fazë shihet si momenti ku konstatimi i shkallës së parë për ndërmarrjen e përbashkët kriminale duhet t’i qëndrojë shqyrtimit juridik. Pra, ideja është që vendi të mos e zhvendosë thelbin e kësaj historie nga sfera e procedurës ligjore në një fushë përplasjeje politike, e cila mund të ndikojë në mënyrën se si perceptohen të drejtat e personave të përfshirë dhe si kuptohet roli i institucionit të drejtësisë.
Autori thekson edhe një aspekt tjetër: rreziku që diskursi publik, përmes vetëfajësimit, të dëmtojë jo vetëm interesat e vendit, por edhe karakterin e drejtë të luftës së UÇK-së. Në të njëjtën kohë, argumenti shtrin pasojat te të drejtat e katër të dënuarve, duke i lidhur ato drejtpërdrejt me standardin e një procesi të drejtë dhe të paanshëm, si dhe me dinjitetin e viktimave. Ky kombinim i elementeve shërben për të mbështetur kërkesën që debati publik të mos devijojë nga rruga që garanton shqyrtim ligjor, sidomos në prag të fazës së Apelit.
Në përmbyllje, mesazhi i artikuluar nga autori është se Kosova duhet të bashkohet për betejën e radhës, e cila do të zhvillohet në nivelin e Apelit. Në këtë logjikë, pretendimi qendror është që konstatimi i shkallës së parë të mbetet subjekt shqyrtimi juridik dhe të mos tejkalohet përmes veprimeve politike. E gjithë kjo lidhet, sipas shkrimit, me nevojën që të mbrohen interesat strategjike: të parandalohet fajësimi kolektiv, të garantohet e drejta për një proces korrekt për të dënuarit dhe të ruhet kohezioni shoqëror rreth një çështjeje me peshë historike. Kështu, fokusimi në Apel paraqitet si rruga që i jep peshë të plotë drejtësisë dhe procedurës.
Botuar fillimisht në Koha.net
