më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara të Hagës pritet të shpallin aktgjykimin ndaj katër udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Procesi ka nisur si një nga betejat më të gjata gjyqësore që lidhet me periudhën e luftës, duke u shndërruar me kohë edhe në një çështje të gjerë politike dhe historike për mënyrën si rrëfehet e kaluara.
Sipas materialit të publikuar, në këtë çështje kanë kaluar rreth 6 vjet paraburgim dhe mbi tre vjet shqyrtim gjyqësor, përpara se të vjen momenti i shpalljes së vendimit. Mbrojtja dhe mbështetësit e të akuzuarve e kanë trajtuar çështjen si diçka më shumë sesa vetëm fatet individuale, duke e lidhur me kërkimin e një epilogu që, sipas tyre, të pasqyrojë drejtësisht realitetin e luftës dhe akuzave që i janë parashtruar Prokurorisë.
Në të njëjtën kohë, dokumenti thekson se gjykata nuk do të vendosë për drejtësinë e luftës së UÇK-së, si dhe se nuk do të vendosë për legjitimitetin e ndërhyrjes së NATO-s në vitin 1999. Megjithatë, teoria e Prokurorisë dhe mënyra si është formuluar akuzimi kanë bërë që procesi të ketë edhe peshën e vet “narative” për mënyrën si do të përmbyllet rasti. Me pretendimin e Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale (NPK), 16 shtatori përkon me një pikë të rëndësishme në këtë betejë gjyqësore.
16 shtatori, moment kyç për aktgjykimin në rastin e UÇK-së
Procesi, sipas përshkrimit të publikuar, është ndërtuar mbi bazën e akuzave me elementin e NPK-së. Kjo do të thotë se aktakuza nuk është kufizuar vetëm në veprime të veçuara të individëve, por është mbështetur edhe në një konceptim të përbashkët të përgjegjësisë dhe rolit të figurave udhëheqëse. Pikërisht ky thelb i akuzimit ka bërë që shpallja e aktgjykimit të shihet si një moment historik nga ata që e ndjekin procesin dhe nga qarqet që e konsiderojnë çështjen si pjesë e një historie më të gjerë për të vërtetën e luftës çlirimtare.
Në këtë kontekst, në Prishtinë, Shkup, Tiranë dhe në diasporë janë organizuar protesta të mbështetjes qytetare për të akuzuarit. Organizimi i këtyre manifestimeve, sipas materialit, lidhet me bindjen në pafajësinë e tyre dhe me pritshmërinë që vendimi të mos i pasqyrojë akuzat në mënyrë të njëanshme. Mbështetja është artikuluar edhe përmes një elementi të rëndësishëm: dëshmitë e ish-zyrtarëve të lartë perëndimorë, të cilat, sipas atyre që i mbështesin, kanë pasur ndikim në kuptimin e çështjes dhe në mënyrën si është ndërtuar kundërshtimi ndaj tezës së Prokurorisë.
Përtej protestave dhe reagimeve publike, materiali sjell edhe mënyrën si është ndërtuar linja e kundërshtimit nga Mbrojtja. Në një luftë të armatosur, sidomos në rrethanat e organizimit gueril të UÇK-së, theksohet se mund të ndodhin krime, por jo domosdo në formën e Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale. Sipas këtij arsyetimi, mund të ketë individë që kryejnë vepra penale edhe pa qenë domosdoshmërisht pjesë e një politike të centralizuar. Po ashtu, theksohet se mund të ekzistojnë edhe struktura formale pa kontroll real, si dhe drejtues që nuk kanë autoritet efektiv në terren.
Kjo është linja që Mbrojtja e ka përdorur për të kundërshtuar aktakuzën e Prokurorisë, duke u fokusuar në pyetjen se si të lidhet përgjegjësia penale me rolin faktik të udhëheqësve në terren dhe me shkallën reale të kontrollit. Me shpalljen e aktgjykimit më 16 shtator 2026, ky argument pritet të ballafaqohet drejtpërdrejt me vlerësimin përfundimtar të Dhomave të Specializuara në Hagë, duke i dhënë fund një periudhe të gjatë gjyqësore që ka mbajtur të mbërthyer vëmendjen e opinionit publik në Kosovë dhe jashtë saj.
Botuar fillimisht në Koha.net