Vëllai i heroit të njohur, Zahir Pajaziti, Bajram Pajaziti, ka ndarë një rrëfim që i kthehet pas në kohë një bisede mes Zahirit dhe nënës së tyre. Historia e treguar nga Bajrami nuk lidhet me veprimtari publike apo me ngjarje të ditës, por me mënyrën sesi njeriu në familje i jep vlerë rrugës së tjetrit, me këshilla të thëna “asokohe” dhe që mbeten në kujtesë për vite të tëra.
Sipas rrëfimit, nëna e Zahirit i kishte dhënë vazhdimisht udhëzime të qarta, duke e këshilluar që të mendohej për jetën personale. Në bisedat që mendohet të jenë bërë në familje, ajo e nxisnin Zahirin me një mesazh të drejtpërdrejtë, i cili sot risjell një pjesë të karakterit të asaj kohe: vlerën e vendimeve të hershme dhe frikën se mund të vijë një moment kur opsionet të mbyllen.
“Martohu, se më vonë nuk të marrin çikat”, është pikërisht fjalia që Bajram Pajaziti thotë se i ati/ose i vëllai, Zahir, e ka dëgjuar nga nëna e tyre. Kjo këshillë, e formuluar në mënyrë të prerë, tregon se nëna e shihte të arsyeshme që djali të hidhte hapa në kohë, pa e lënë fatin të vendosej më vonë. Qëllimi, në thelb, ishte të mos humbej momenti i duhur, por edhe të merrej seriozisht përgjegjësia e jetës familjare.
Rrëfimi i Bajram Pajazitit sjell një detaj domethënës: këshilla nuk ishte një fjalë e rastit, por një mesazh që nëna e përsëriste vazhdimisht. Në këtë mënyrë, ajo e shndërronte bisedën familjare në një lloj udhëzimi për të ardhmen, duke i dhënë Zahirit një paralajmërim që lidhej me marrëdhëniet dhe kohën. Në tregimin e tij, Bajrami e rikthen atmosferën e komunikimit mes tyre, duke e paraqitur këshillën si diçka që ka mbetur e gjallë edhe sot.
Ndërkohë, vetë mënyra se si fjalia është transmetuar e bën historinë më të prekshme. “Martohu” është thirrje për veprim, ndërsa pjesa tjetër — “se më vonë nuk të marrin çikat” — lidhet me një paralajmërim të fortë për pasojat e shtyrjes. Në një familje ku fjala e nënës kishte peshë, një frazë e tillë nuk funksiononte vetëm si një këshillë, por si një rregull i brendshëm që të kujtonte se vendimet kanë afate.
Këshilla e nënës: “Martohu, se më vonë nuk të marrin çikat”
Edhe pse rrëfimi flet për diçka që i përket jetës personale, ai nuk është thjesht një detaj familjar. Ai tregon se si familjet, sidomos në kohë të caktuara, i mbështesnin të rinjtë me udhëzime të drejtpërdrejta, duke u përpjekur t’i përgatisnin ata për realitetet që vijnë më pas. Përmes kësaj bisede, nëna e Zahirit përcillte një mesazh të dyfishtë: të mendohej për martesën si hap serioz dhe të mos shtyhej pa arsye.
Rrëfimi i Bajram Pajazitit e mban të gjallë këtë frazë, duke e lidhur me emrin e vëllait të tij, Zahir Pajazitit. Nëpërmjet kësaj kujteseje, dalin në pah marrëdhëniet brenda familjes dhe mënyra si nënat shpesh përçojnë urtësi praktike për të ardhmen. Kështu, historia nuk mbetet vetëm në kuadër të një shprehjeje, por shndërrohet në një copë narrative që tregon se këshillat e hershme kanë ndikim afatgjatë.
Botuar fillimisht në Albeu
