UNESCO ka publikuar një vlerësim alarmues për gjendjen e arsimit në Afganistan, duke theksuar se rreth 2,4 milionë vajza aktualisht janë të privuara nga shkollimi i mesëm. Shkak, sipas organizatës, janë politikat e qeverisë talebane, të cilat kanë sjellë kufizime të rrepta për të drejtën e vajzave dhe grave për arsim përtej nivelit fillor.
Organizata paralajmëron se kjo shifër mund të rritet ndjeshëm në të ardhmen. Në skenarin më të afërt, numri i vajzave të përjashtuara nga arsimi i mesëm mund të arrijë në gati 4,0 milionë deri në vitin 2030. UNESCO e lidh këtë rrezik me vijimin e politikave ekzistuese dhe me faktin që pengesat për vijimin e shkollës vazhdojnë të jenë të një natyre sistematike.
Afganistani, sipas UNESCO-s, është aktualisht i vetmi vend në botë ku vajzave dhe grave u ndalohet arsimimi përtej nivelit fillor. Pas marrjes së pushtetit në vitin 2021, talebanët kanë vendosur kufizime të forta ndaj të drejtave të grave, duke i përjashtuar nga shkollat e mesme dhe nga universitetet. Përveç arsimit, pjesëmarrja e tyre në tregun e punës është kufizuar ndjeshëm, duke krijuar një mbyllje të dyfishtë të mundësive: si në edukim ashtu edhe në punësim.
UNESCO e vlerëson këtë situatë si një shkelje serioze të të drejtave të njeriut dhe paralajmëron se pasojat nuk do të jenë vetëm sociale, por edhe ekonomike. Organizata thekson se në një vend ku pothuajse gjysma e popullsisë jeton nën kufirin e varfërisë, mohimi i arsimit dhe i punësimit për gratë e dobëson aftësinë e familjeve për të siguruar të ardhura. Kjo, sipas UNESCO-s, pengon zhvillimin ekonomik në nivel kombëtar, duke ulur potencialin e një pjese të madhe të popullsisë për të kontribuar në ekonomi.
Mohimi i arsimit të mesëm po rrezikon të ardhmen e miliona vajzave
Vlerësimi i UNESCO-s nënvizon edhe ndikimet afatgjata për mirëqenien e vajzave. Ekspertët paralajmërojnë se vajzat që nuk mund të vazhdojnë shkollimin përballen me një rrezik më të madh për martesë në moshë të re. Kufizimi i arsimimit, sipas argumentit të organizatës, e përkeqëson situatën duke i lënë këto vajza me më pak alternativa, duke rritur gjasat që ato të përfundojnë në martesa të hershme dhe me pasoja negative për jetën e tyre.
UNESCO paralajmëron gjithashtu për një kosto të madhe ekonomike që Afganistani mund ta paguajë në periudhë të gjatë. Organizata vlerëson se vendi mund të humbasë rreth 9,6 miliardë dollarë të ardhura deri në vitin 2066. Ky vlerësim lidhet me faktin se shumë gra të arsimuara mund të mos kenë mundësi të marrin pjesë në fuqinë punëtore, çka do të ndikonte direkt në produktivitetin dhe rritjen e ekonomisë.
Ndërsa shifrat tregojnë qartë shkallën e problemit, UNESCO e trajton këtë çështje si një goditje të drejtpërdrejtë ndaj të drejtave dhe mundësive për një brez të tërë vajzash. Kufizimet e vendosura pas vitit 2021, përjashtimi nga shkollat e mesme dhe nga universitetet dhe pengesat në tregun e punës përbëjnë elementet kryesore të qëndrueshme që e mbajnë arsimimin e vajzave në nivelin fillor, edhe pse rritja e numrit të të përjashtuarave mund të vazhdojë të rritet nëse situata nuk ndryshon. Në këtë kontekst, vlerësimi i UNESCO-s synon të tërheqë vëmendjen te pasojat e menjëhershme dhe ato afatgjata, përtej arsimit, për familjet dhe ekonominë afgane.
Botuar fillimisht në Bota Sot