Për shekuj me radhë, prodhuesit e uiskit skocez kanë mbështetur procesin e tij te koha, durimi dhe te fuçitë e lisit. Rezultati është një pije me karakter që përfitohet nga një rrugëtim i gjatë, i shoqëruar nga kushtet e vendosura mbi Tokë. Por tani, shkencëtarët po mendojnë për një mënyrë tjetër: vjetërsimin e uiskit në hapësirë, për ta parë se si do të ndryshojë shija dhe vetitë gjatë kushteve ekstreme jashtë atmosferës së Tokës.
Ideja është që uiski skocez të dërgohet në orbitë për herë të parë si pjesë e një eksperimenti shkencor. Misioni synon të analizojë ndryshimet që mund të ndodhin kur pija dhe përbërësit bazë të saj vendosen në mjedise që janë krejt ndryshe nga ato të zakonshme tokësore. Në vend të rrethit të zakonshëm të temperaturave të kontrolluara dhe të ajrit të Tokës, uiski do të përballet me luhatje të forta gjatë orbitimit.
Vjetërsimi i uiskit në hapësirë mund të ndryshojë çdo gjë
Plani parashikon që inxhinierë nga Skocia dhe Japonia të bashkëpunojnë për realizimin e misionit. Sipas skemës së propozuar, në vitin 2028 do të dërgohet një satelit i vogël me mostra uiski dhe me përbërësit bazë të tij. Ky transport do të kryhet me raketë, ndërsa sateliti pritet të zhvillojë një mision pesëvjeçar rreth Tokës.
Qendra e kërkimit lidhet me mënyrën se si mund të ndikojnë kushtet ekstreme të hapësirës te procesi i pjekjes dhe pjekurisë së uiskit. Shkencëtarët besojnë se temperaturat e larta, të shoqëruara me periudha të gjata të të ftohtit ekstrem gjatë orbitimit, mund ta përshpejtojnë vjetërsimin. Në praktikë, ideja është që ritmi i ndryshimeve kimike dhe strukturale brenda pijeve, të nxitet nga ciklet e nxehtësisë dhe të ftohtit që ndodhin kur sateliti kalon në kushte të ndryshme jashtë atmosferës së Tokës.
Eksperimenti, i konceptuar për të zgjatur rreth pesë vjet, do të përdorë analizat që synojnë të tregojnë se si evoluojnë karakteristikat e uiskit në këto rrethana. Mostrat do të shërbejnë për të krahasuar atë që ndodh kur uiski qëndron në një mjedis orbital me atë që ndodh gjatë vjetërsimit tradicional në Tokë, ku procesi mbështetet te fuçitë e lisit dhe te kushtet klimatike të ambientit. Kjo qasje e re kërkon të zbulojë nëse ndryshimet që vërehen janë thjesht rezultat i temperaturave të luhatshme, apo nëse ndikojnë edhe faktorë të tjerë të mjedisit në hapësirë.
Për të arritur këtë, sateliti pritet të mbajë jo vetëm uiski, por edhe përbërësit bazë. Kjo është e rëndësishme sepse i jep ekipit shkencor mundësinë të vëzhgojë më qartë se ku dhe si ndodhin transformimet gjatë kohëzgjatjes së misionit. Me një udhëtim orbital që nis në vitin 2028 dhe zgjat deri në fund të një periudhe pesëvjeçare, studiuesit do të kenë një dritare të gjatë për të parë se si ndryshon pija në kohë, në një mjedis që nuk mund të rikrijohet lehtë në laborator.
Ndërkohë, premisa mbetet e qartë: prodhuesit kanë përdorur prej kohësh kohën dhe fuçitë e lisit për të krijuar profilin karakteristik të uiskit. Por ky eksperiment përpiqet të testojë nëse hapësira mund të shërbejë si një “laborator” i ri për vjetërsimin. Nëse kushtet ekstreme vërtet e përshpejtojnë procesin e maturimit, atëherë misioni mund të hapë rrugë për mënyra të reja të trajtimit të pijeve në të ardhmen. Për momentin, gjithçka është në fazën e planifikimit, me dërgimin e satelitit të vogël që pritet të kryhet në vitin 2028 dhe me analizat që do të zhvillohen gjatë një misioni pesëvjeçar rreth Tokës.
Botuar fillimisht në Gazeta Express