Administrata e presidentit amerikan, Donald Trump, po planifikon të shtyjë përpara çështjen e shitjes së disa motorëve të aeroplanëve luftarakë për Turqinë. Lëvizja vjen në një moment kur brenda SHBA-së ka pasur kundërshtime nga disa pjesëtarë të Kongresit, ndërsa plani shihet si një marrëveshje me vlerë që shkon në “qindra miliona dollarë”.
Sipas raportimeve të “Reuters”, autoritetet amerikane synojnë që procesi të ecë përpara në kohë për samitin e NATO-s që pritet të mbahet në Ankara muajin e ardhshëm. Pikërisht ky afat kohor po trajtohet si i rëndësishëm, pasi përfshin edhe elementë diplomatikë mes dy vendeve dhe sinjalizon synimin për të avancuar një çështje teknike e industriale në një moment me vëmendje të veçantë ndërkombëtare.
Motorët në fjalë do të prodhohen nga “General Electric”. Ato pritet të forcojnë aeroplanët e parë luftarakë turq, të njohur si KAAN. Sipas të dhënave të publikuara, pakoja e blerjes parashikohet të kapë shumën prej më shumë se 700 milionë dollarësh, duke e bërë kështu marrëveshjen një nga ato që lidhen drejtpërdrejt me modernizimin e aftësive të aviacionit ushtarak turk.
Çështja e motorëve të General Electric, afat për NATO-n në Ankara
Në raportimet e “Reuters” thuhet se SHBA dhe Turqia, në përgjithësi, kanë raporte të mira mes tyre. Megjithatë, së fundmi ato janë përballur me mospajtime, sidomos pas vendimit të Uashingtonit për të hequr një program për aeroplanët turq. Kjo masë erdhi pasi Ankaraja u furnizua me sisteme ruse të mbrojtjes, një zhvillim që ka qenë burim tensioni dhe mosdakordësie mes aleatëve.
Ndërkohë, informacioni mbi planet konkrete të administratës amerikane i ka vënë sërish çështjet e bashkëpunimit në qendër të vëmendjes. Presidenti Trump, i pyetur për planet që lidhen me Samitin në Ankara, u është përgjigjur gazetarëve ditë më parë duke thënë se “planifikon të bëjë diçka që do t’i bëjë të lumtur”. Fjalët e tij janë interpretuar si një sinjal se SHBA-ja synon të prezantojë ose të avancojë një hap të rëndësishëm pikërisht në periudhën kur të gjithë aktorët do të jenë të fokusuar te takimi i NATO-s.
Ndërsa samiti i NATO-s i afrohet, çështja e motorëve po shihet edhe në dimensionin politik të marrëdhënieve mes SHBA-së dhe Turqisë. Edhe pse të dyja palët kanë bashkëpunuar gjerësisht në kuadrin e aleancës, vendimmarrja për marrëveshje të tilla lidhet shpesh me rreziqe, sensitivitet dhe kërkesa rregullatore, çka shpjegon edhe pse një pjesë e zërave në Kongres ka shprehur kundërshtime.
Pavarësisht kësaj, planet amerikane duket se synojnë të krijojnë një hap konkret në një fushë ku kërkohen komponentë të caktuar teknologjikë dhe industrialë. Meqenëse motorët janë të prodhuar nga “General Electric” dhe lidhen drejtpërdrejt me aeroplanët luftarakë turq KAAN, marrëveshja ka potencial të ndikojë jo vetëm te kapacitetet operacionale të platformave ajrore, por edhe te ecuria e mëtejshme e programeve të Turqisë në modernizimin e forcave të saj ajrore.
Nga ana tjetër, afati i synuar – përpara samitit të NATO-s në Ankara – e bën procesin të lidhet ngushtë me kalendarin diplomatik të aleancës. Në këtë kontekst, SHBA-ja po përpiqet të çojë përpara çështjen e shitjes së motorëve për Turqinë, ndërkohë që marrëveshja e përllogaritur të kalojë vlerën prej 700 milionë dollarësh mbetet një element kyç. Nga ky zhvillim pritet të kuptohet se si do të lëvizin marrëdhëniet mes dy vendeve pas tensioneve të fundit dhe si do të menaxhohet balanca mes bashkëpunimit ushtarak e shqetësimeve politike.
Botuar fillimisht në Koha.net
