Trofeu i Kupës së Botës 2026 do të ngrihet pas finales së turneut, e cila pritet të përcaktojë fituesin mes Spanjës dhe Argjentinës. Përtej emrit të ndeshjes së madhe, ky çmim ka një histori të veçantë dizajni dhe një simbolikë që synon të përmbledhë emocionet kryesore të futbollit në një formë të vetme.
Vepra që u bë simbol i Botërorit mban firmën e skulptorit italian Silvio Gazzaniga. Ai e dizajnoi trofeun në studion e tij në lagjen Brera të Milanos, pasi FIFA shpalli një konkurs të hapur për një dizajn të ri. Shkaku ishte i qartë: Brazili kishte marrë në zotërim të përhershëm trofeun origjinal, pasi kishte fituar Kupën e Botës për herë të tretë në vitin 1970.
Skulptori italian synonte të kapte tre emocione sportive në një kompozim të vetëm: luftën e lojtarit në fushë, gëzimin e tifozit në shkallë dhe momentin e fitores. Sipas përshkrimit të dizajnit, trofeu tani i njohur për breza të tërë tifozësh paraqet dy figura që rrotullohen lart drejt një sfere që përfaqëson Tokën. Është pikërisht ky lëvizim spirale që e karakterizon formën e çmimit dhe që e bën atë të dallueshëm në çdo foto, ceremoni dhe festë pas fitores.
Në rrëfimin për procesin krijues, tregohet se Gazzaniga punonte me shumë ide që fillimisht u shndërruan në një numër të madh skicash. Më pas, ai nisi të përpunonte një koncept më të qartë: të krijonte një simbol që i ngjan dy spiraleve të ADN-së, të cilat ngjiten drejt lart. Kjo ide u shpjegua nga Giorgio Gazzaniga, djali i dizajnerit, i cili në atë kohë ishte adoleshent, duke kujtuar se sa e rëndësishme ishte ndërtimi i lëvizjes brenda metalit dhe historia që duhej të mbante trupi i figurës së lojtarit.
Spiralja e trofeut bashkon luftën, gëzimin dhe fitoren
Silvio Gazzaniga, skulptor dhe dizajner trofesh, ndërtoi një karrierë të njohur edhe jashtë Kupës së Botës. Ai vdiq në vitin 2016 dhe kishte punuar për “GDE Bertoni Srl”. Gjatë kohës së tij, ai krijoi disa nga trofetë më prestigjiozë në botë, përfshirë Kupën UEFA dhe Superkupën Evropiane. Pra, dizajni i Kupës së Botës nuk erdhi si një projekt i izoluar, por si pjesë e punës së gjatë në fushën e trofeve që synojnë të mbajnë simbolikë dhe vlerë historike.
Historia e trofeut të mëparshëm është po aq domethënëse. Trofeu i parë i Kupës së Botës, i prezantuar për turneun inaugurues në vitin 1930, përshkruante perëndeshën greke Nike dhe njihej si Trofeu Jules Rimet, me emrin e themeluesit të turneut. FIFA kërkoi një zëvendësim pasi Brazili mori zotërimin e përhershëm të origjinalit, pasi u bë shteti i parë që fitoi tre Kupa Bote.
Por Trofeu Jules Rimet pati edhe një fat dramatik: u vodh dy herë. Herën e parë, në vitin 1966, ndërsa ishte në ekspozitë publike në Angli. Fill pas kësaj ngjarjeje, ai u gjet nga një qen i quajtur Pickles, nën një gardh në jug të Londrës, sipas FIFA-s. Vodhja e dytë ndodhi në vitin 1983 nga selia e Federatës Braziliane të Futbollit, pasi Brazili e kishte marrë në zotërim të përhershëm. Trofeu nuk u gjet kurrë dhe besohet se është shkrirë.
Në kontrast me këtë histori, dizajni i Gazzanigës u ndërtua për të përcjellë një mesazh të qartë në formë: përpjekja e lojtarit brenda metalit dhe lëvizja që ngjitet lart. Për këtë arsye, edhe pse janë marrë më shumë se 50 propozime për konkursin, vetëm Gazzaniga paraqiti një model të plotë—diçka që i lejoi jurisë të vlerësonte si formën ashtu edhe historinë që dizajni synonte të transmetonte. Kjo është arsyeja pse trofeu i ri u bë i lidhur menjëherë me Kupën e Botës dhe vazhdoi të mbahet si një simbol i pashlyeshëm i futbollit.
Botuar fillimisht në Koha.net