Truri nuk ka nevojë vetëm për qetësi; ai ka nevojë edhe për “sfida” që ta mbajnë aktiv. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që gjithçka duhet të jetë e vështirë apo stresuese. Ekspertët theksojnë se disa aktivitete të thjeshta, të këndshme dhe të qëndrueshme mund të ndihmojnë në mbrojtjen e trurit dhe në ngadalësimin e rënies së aftësive mendore me kalimin e viteve.
Meqë njerëzit jetojnë më gjatë, rritet edhe numri i viteve që kalojnë pranë problemeve shëndetësore. Për këtë arsye, studiuesit po i kushtojnë gjithnjë e më shumë vëmendje mënyrave që nuk synojnë vetëm jetëgjatësinë, por edhe ruajtjen e shëndetit mendor. Në këtë kontekst, kërkimet theksojnë se ndryshimet e vogla në rutinën e përditshme mund të kenë ndikim më të madh se sa duket.
Psikologu Alan Gow, nga Universiteti Heriot-Watt në Skoci, shpjegon se pavarësisht moshës, ekzistojnë gjëra që mund të bëhen më shumë ose më pak për t’i dhënë aftësive mendore një shtysë. Ideja kryesore është që truri të mos kalojë në “automatizëm” të plotë, por të ketë herë pas here detyra që e nxisin përqendrimin, kujtesën dhe orientimin. Kjo lidhet me atë që ekspertët e quajnë “rezervë njohëse”, një mekanizëm që e ndihmon trurin të përballojë më mirë plakjen dhe sëmundjet si demenca apo Alzheimeri.
Aktivitete të lehta që rrisin “rezervën njohëse”
Një nga pjesët më të rëndësishme të trurit për kujtesën dhe orientimin është hipokampusi. Ky është edhe ndër zonat e para që preket nga Alzheimeri. Neurologu Dennis Chan, nga University College London, ka theksuar se prej vitesh dihet se njerëzit me Alzheimer shpesh humbasin rrugën si simptomë fillestare. Për këtë arsye, aktivitetet që përfshijnë gjetjen e rrugës, orientimin dhe përpunimin e informacionit hapësinor konsiderohen veçanërisht të dobishme.
Studimet që janë përmendur në këtë drejtim kanë treguar se shoferët e taksive dhe ambulancave kanë nivele më të ulëta të vdekshmërisë nga Alzheimeri. Arsyeja lidhet me faktin se ata përdorin vazhdimisht trurin për orientim dhe drejtim. Madje, te shoferët e taksive që kanë mësuar rrugët pa përdorur GPS, është vërejtur zmadhim i hipokampusit. Ky shembull mbështet idenë se edhe zakonet e përditshme, kur kanë komponent sfidues, mund të kontribuojnë në mbajtjen e trurit më aktiv.
Ekspertët rekomandojnë tri mënyra të thjeshta dhe të argëtuara për ta mbajtur trurin aktiv. Së pari, bëhet fjalë për ecje në rrugë të reja pa përdorur Google Maps, pikërisht që truri të angazhohet më shumë në orientim. E dyta janë sportet e orientimit, ku nevojitet koordinim dhe vendimmarrje e shpejtë për të gjetur rrugën. Së treti, përmenden edhe lojërat me blloqe ndërtimi, të cilat nxisin planifikim, kujtesë dhe aftësi për të zgjidhur probleme gjatë lojës.
Qëllimi i këtyre aktiviteteve nuk është të krijojnë presion, por të shtojnë stimujt që e mbajnë trurin në punë. Sipas logjikës së rezervës njohëse, sa më shumë truri të sfidohet në mënyrë të rregullt, aq më mirë pritet të përballojë plakjen dhe ndryshimet që lidhen me moshën. Nëse këto praktika futen në rutinë, qoftë edhe në forma të vogla, ato mund të shërbejnë si një mënyrë e thjeshtë për të mbështetur aftësitë mendore ndër vite.
Botuar fillimisht në Koha.net