Në Muzeun Irlandez të Artit Modern në Dublin po zhvillohet ekspozita “Technologies of Peace: Art and Transition in Contemporary Europe (1989–2026)”. Aktiviteti, i cili mblodhi artistë nga vende të ndryshme, synon të zhvendosë vëmendjen nga paqja si thjesht mungesë lufte, drejt një ideje më të gjerë: paqja si proces që kërkon vazhdimësi, imagjinim dhe ruajtje.
Ekspozita mban një titull që përçon qasje kuratoriale të veçantë: “Teknologjitë e paqes: Arti dhe tranzicioni në Evropën moderne”. Përmes veprave dhe konteksteve të ndryshme artistike, ajo e trajton paqen si diçka që nuk mbetet e pandryshueshme, por që përshtatet dhe aktivizohet në kohë. Në këtë kuptim, paqja paraqitet si një lloj “perpetum mobile” – një lëvizje e pandërprerë që lidhet me vendime, dialog dhe transformime shoqërore.
Në qendër të ekspozitës qëndron edhe pyetja “Cila është trashëgimia e paqes?”, e ngritur si një premisë thelbësore për të kuptuar se si artit i jepet roli për të mbajtur gjallë kujtesën dhe për të menduar për të ardhmen. Këtë pyetje e adresojnë edhe tre artistë nga Kosova: Petrit Halilaj, Driton Selmani dhe Alban Muja. Së bashku me ta, ekspozita përfshin artistë nga Greqia, Polonia, Rumania, Spanja, Qiproja, Portugalia, Sllovenia, Bosnjë-Hercegovina, Mbretëria e Bashkuar dhe Kroacia.
Ekspozita shtrin horizontin e saj edhe përtej artistëve të ftuar, duke përfshirë vepra të tjera nga koleksioni i Muzeut. Në këtë kuadër përmendet edhe prezenca e artistas serbe me nam ndërkombëtar Marina Abramoviq. Prania e artistëve dhe veprave të ndryshme krijon një mozaik perspektivash mbi mënyrat se si paqja mund të kuptohet, të përjetohet dhe të përkthehet në formate artistike.
Sipas konceptit kuratorial, paqja nuk trajtohet si një pikë përfundimtare, as si një gjendje e vetme që arrihet një herë e përgjithmonë. Përkundrazi, ajo prezantohet si një proces aktiv, i cili kërkon angazhim të vazhdueshëm. Në atë frymë, veprat e Petrit Halilajt, Alban Mujës dhe Driton Selmanit lidhen drejtpërdrejt me këtë logjikë të tranzicionit, ku arti bëhet mjet për të shtruar pyetje dhe për të nxitur reflektim mbi rrugët drejt bashkëjetesës.
Treshja e Kosovës: paqja si proces që kërkon vazhdimësi
Ekspozita “Technologies of Peace” e vendos këtë diskutim në një interval kohor të gjerë, duke e shtrirë analizën nga 1989 deri në 2026. Kjo periudhë e gjatë i lejon kuratorët të ndërtojnë narrativë mbi ndryshimet në Evropë dhe mbi mënyrën se si tranzicionet historike ndikojnë në mënyrën se si njerëzit e mendojnë paqen. Kështu, veprat e ekspozuara marrin kuptim edhe si dëshmi të një dialogu kulturor, ku shoqëria, institucionet dhe artistët ndërthuren për të prodhuar kuptime të reja.
“Teknologjitë e paqes” vjen si një ftesë për ta parë paqen si një ndërtim të vazhdueshëm. Në këtë kuadër, artistët nga Kosova shtojnë zërin e tyre brenda një tematike evropiane, duke bashkëvepruar me kolegë nga vende të tjera dhe me një koleksion të pasur që përfshin edhe emra ndërkombëtarë si Marina Abramoviq. Aktiviteti i Muzeut Irlandez të Artit Modern në Dublin thekson se paqja, për të qenë reale, duhet të mbështetet nga praktika, ide dhe forma të reja të të menduarit—pikërisht aty ku arti synon të hapë rrugë.
Botuar fillimisht në Koha.net