Një zbulim i ri në trajtimin e kancerit të prostatës mund t’u japë mjekëve një mënyrë më të saktë për të përcaktuar se cilët pacientë kanë nevojë për trajtim më intensiv dhe cilët, potencialisht, mund t’i shmangen efekteve anësore të panevojshme. Studimi britanik STAMPEDE tregon se një analizë e veçantë e indit tumoral, e bazuar në një test molekular, mund të ndihmojë në identifikimin e pacientëve që përfitojnë më shumë nga shtimi i terapisë hormonale.
Qëllimi kryesor i këtij përparimi është të lejojë përzgjedhje më të përshtatshme të trajtimit për secilin pacient. Në vend që të aplikohet e njëjta qasje për të gjithë, mjekët synojnë të shmangin trajtimet intensive kur përfitimi i tyre rezulton i kufizuar. Rezultatet e reja vijnë nga një hulumtim klinik, ku u shqyrtua se si një test gjenomik mund të lidhet me rrezikun e përparimit dhe përhapjes së sëmundjes.
Decipher i “flet” mjekut për rrezikun: trajtim më i saktë për çdo rast
Sipas gjetjeve, testi molekular Decipher, i cili analizon aktivitetin e gjeneve në indin tumoral, mund të ndihmojë në identifikimin e pacientëve me rrezik më të lartë që përfitojnë më shumë nga shtimi i terapisë hormonale. Ky test kryhet mbi një mostër të indit të kancerit të prostatës, zakonisht të marrë gjatë biopsisë ose gjatë ndërhyrjes kirurgjikale. Analiza vlerëson aktivitetin e gjeneve të tumorit dhe jep një rezultat numerik që përdoret për të parashikuar rrezikun e përparimit dhe përhapjes.
Si funksionon interpretimi i rezultatit? Sa më i lartë të jetë rezultati Decipher, aq më i madh mund të jetë rreziku që kanceri të përhapet në pjesë të tjera të trupit. Studiuesit raportojnë se çdo rritje prej 0.1 pikësh në rezultatin Decipher lidhej me një rritje të konsiderueshme të rrezikut për metastaza të largëta dhe vdekje nga kanceri i prostatës. Kjo do të thotë se testi mund të shërbejë si një “sinjal” për intensitetin e sëmundjes në nivel molekular, duke ndihmuar mjekët të vendosin më mirë për trajtimin e mëtejshëm.
Trajtimi standard në analizën e këtij studimi bazohej në terapinë e privimit nga androgjenet, pra në uljen e nivelit të hormoneve mashkullore. Studimet e mëparshme kishin treguar se shtimi i barit hormonal abirateron mund të përmirësonte ndjeshëm mbijetesën te burrat me kancer të prostatës me rrezik të lartë. Megjithatë, edhe pse mund të jetë efektiv, ky trajtim shtesë shoqërohet me efekte anësore. Në raportimet e studimeve, ndër efektet e mundshme anësore përmenden lodhja e theksuar, tensioni i lartë i gjakut dhe çrregullimet e funksionit të mëlçisë.
Rezultatet e reja tregojnë se pacientët me vlera të larta të testit Decipher, te të cilët sëmundja nuk ishte përhapur në nyjat limfatike, kishin përfitim më të madh nga shtimi i abirateronit. Ndërsa pacientët me rezultate më të ulëta shfaqnin rrezik më të vogël për përhapjen e kancerit, çka sugjeron se disa prej tyre mund të mos kenë nevojë për trajtim shtesë. Kjo diferencë është thelbësore, pasi synon të ruajë përfitimin e trajtimit te ata që e marrin atë realisht, pa i ekspozuar të tjerët ndaj trajtimeve që nuk u shtojnë shumë vlerë.
Në total, studiuesit analizuan të dhënat e 27.607 pacientëve nga praktika e përditshme klinike, si dhe të 401 burrave me kancer të prostatës pa metastaza të përfshirë në studimin STAMPEDE. Sipas rezultateve, testi kishte vlerë në parashikimin e rrezikut të përhapjes së sëmundjes. Për grupin e pacientëve pa përfshirje të nyjave limfatike, përfitimi absolut nga shtimi i abirateronit në uljen e metastazave të largëta gjatë pesë viteve ishte rreth 10–11 pikë përqindjeje për ata me rezultate të larta ose shumë të larta Decipher. Ky përfitim krahasohej me rreth 2 pikë përqindjeje te pacientët me rezultate më të ulëta.
Gjetjet u prezantuan më 24 tetor 2026 në Kongresin e Shoqatës Evropiane për Onkologji Mjekësore (ESMO), në Madrid, nga studiues të University College London (UCL). Udhëheqësja e studimit, dr. Sarah Howlett nga Instituti i Kancerit në UCL, theksoi se parandalimi i përhapjes së sëmundjes është vendimtar për burrat me kancer të prostatës me rrezik shumë të lartë. Sipas saj, rezultatet sugjerojnë që testimi gjenomik mund t’i ndihmojë mjekët të përshtatin trajtimin sipas karakteristikave biologjike të tumorit: pacientët me rrezik më të ulët mund të shmangin potencialisht trajtime shtesë, ndërsa ata me rrezik më të lartë mund të përfitojnë nga një qasje më intensive.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se duhen edhe studime të tjera përpara se testi të përdoret në mënyrë rutinore për të vendosur nëse një pacient mund ta shmangë terapinë shtesë. Kjo do të thotë se, megjithëse rezultatet janë premtuese dhe hapin rrugë drejt onkologjisë së personalizuar, ato ende nuk mjaftojnë për ndryshime të menjëhershme të trajtimit pa vlerësim specialistik, bazuar te rreziku dhe karakteristikat molekulare të tumorit.
Botuar fillimisht në Telegrafi
