Gjykata Supreme ka vendosur që të shpallë të paligjshme tarifën prej 3 eurosh për shoqëruesit e pacientëve mbi moshën 15-vjeçare gjatë qëndrimit në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK). Me këtë vendim, Supreme ka shfuqizuar pjesërisht Udhëzimin Administrativ nr. 03/2024 për bashkëpagesat në shërbimet shëndetësore, duke mos e lejuar praktikën e vjeljes së kësaj tarife siç ishte përcaktuar në udhëzim.
Sipas aktgjykimit të Gjykatës Supreme, bashkëpagesa mund të vendoset vetëm ndaj personave që janë përfitues të drejtpërdrejtë të një shërbimi shëndetësor. Në këtë rast, gjykata ka vlerësuar se personat shoqërues nuk e përmbushin një kriter të tillë, pasi sipas arsyetimit, ata nuk marrin trajtim mjekësor apo shërbime diagnostike dhe rehabilituese, siç kërkohet për t’u konsideruar përfitues të drejtpërdrejtë të shërbimit.
Vendimi erdhi pas një padie të ngritur nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) kundër Ministrisë së Shëndetësisë (MSH). Në padinë e tij, IKD kontestoi ligjshmërinë e dispozitave që parashihnin pagesën prej 3 eurosh për çdo ditë qëndrimi në spital për shoqëruesit e pacientëve mbi moshën 15-vjeçare. Kjo do të thoshte se pagesa aplikohej në mënyrë të përsëritur, ditë pas dite, për një kategori personash që shoqëronin pacientë, por që nuk trajtoheshin si përfitues direkt të shërbimeve shëndetësore.
IKD argumentoi se Ligji për Shëndetësi e definon bashkëpagesën si pagesë për shërbime të kujdesit shëndetësor nga personat që i shfrytëzojnë ato. Në këtë logjikë ligjore, Instituti theksoi se personat shoqërues nuk mund të konsiderohen përfitues të shërbimeve shëndetësore, sepse ata nuk marrin trajtim mjekësor apo shërbime diagnostike e rehabilituese. Për rrjedhojë, sipas kësaj qasjeje, një pagesë e tillë për ta nuk do të kishte bazë të qartë brenda përkufizimit ligjor të bashkëpagesës.
Supremja: pagesa 3 eurosh nuk ka bazë të mjaftueshme ligjore
Gjykata Supreme, në analizën e saj, ka konstatuar se Ministria e Shëndetësisë ka tejkaluar autorizimet ligjore përmes udhëzimit administrativ. Sipas aktgjykimit, me Udhëzimin Administrativ nr. 03/2024 është krijuar një detyrim i ri financiar pa bazë të qartë ligjore. Ky vlerësim lidhet drejtpërdrejt me parimin e legalitetit, që nënkupton se detyrimet financiare nuk mund të imponohen jashtë kornizës së qartë ligjore ekzistuese.
Me këtë vendim, Supreme e ka bërë të qartë që administrimi i bashkëpagesave duhet të mbetet brenda kufijve të asaj që lejon ligji. Gjykata ka vlerësuar se dispozitat e kontestuara nuk kishin bazë të mjaftueshme ligjore, dhe për këtë arsye kanë rezultuar të kundërligjshme. Shfuqizimi pjesërisht i udhëzimit administrativ nënkupton se tarifa prej 3 eurosh për personat shoqërues mbi 15 vjeç gjatë qëndrimit në QKUK nuk mund të vazhdojë të mblidhet në mënyrën e parashikuar në udhëzim.
Vendimi përbën një zhvillim të rëndësishëm për praktikën e bashkëpagesave në institucionet shëndetësore, sidomos për pjesën që lidhet me kategorinë e personave shoqërues. Në aktgjykimin e Supremes theksohet se bashkëpagesa lidhet me përfituesit e drejtpërdrejtë të shërbimit shëndetësor, ndërsa personat shoqërues, në rrethanat e këtij rasti, nuk janë përputhur me këtë kriter. Kështu, duke u bazuar në argumentet ligjore të parashtruara gjatë kontestimit dhe në vlerësimin e bërë nga Gjykata Supreme, tarifa e kontestuar është nxjerrë jashtë zbatimit për sa i përket dispozitave përkatëse.
Botuar fillimisht në Koha.net