Studentët kanë arritur të ndryshojnë pushtetin në Serbi pas 14 vjetësh. Rezultati i zgjedhjeve i ka hapur rrugë një strukture të re politike në Beograd, por pritshmëritë për një ndryshim të menjëhershëm në qëndrimin ndaj Kosovës nuk duken të qarta. Në skenarët dhe mesazhet e para që vijnë nga skena politike që përfaqëson Listën Studentore, theksi vendoset te vazhdimi i linjës ekzistuese, jo te një kthesë thelbësore.
Programi i Listës Studentore e trajton çështjen e Kosovës në përputhje me Kushtetutën e Serbisë dhe me Rezolutën 1244 të OKB-së. Po ashtu, në atë platformë theksohet nevoja për përmirësimin e pozitës së serbëve në Kosovë. Kjo do të thotë se edhe kur flitet për dialog dhe zhvillime politike, korniza e përgjithshme mbetet e lidhur me dokumentet bazë që Beogradi i konsideron përcaktuese për çështjen e Kosovës.
Ilija Srdanoviq, i pari në Listën Studentore, ka paralajmëruar vazhdimin e dialogut me Prishtinën dhe zbatimin e Marrëveshjes së Brukselit. Por paralajmërimi bëhet me një kusht: sipas tij, gjithçka duhet të ndodhë në përputhje me Kushtetutën e Serbisë. Në këtë kuadër, në Konventën Kombëtare për Bashkimin Evropian nuk presin ndryshime të shpejta në dialog, edhe pas konstituimit të Kuvendit dhe formimit të Qeverisë.
“Nuk besoj se pas konstituimit të Kuvendit dhe formimit të Qeverisë do të ketë një dinamikë shumë të ndryshme. Mendoj se këto procese, veçanërisht kur flasim për dialogun, kanë arritur në një fazë ku do të vazhdojnë të mbeten në gjendjen aktuale, ndërsa vëmendja do të përqendrohet në çështje të tjera”, ka thënë Bojana Sellakoviq nga Konventa Kombëtare për Bashkimin Evropian.
Ndryshimi i pushtetit nuk sjell automatikisht kthesë në dialog
Edhe në Lëvizjen Evropiane në Serbi theksohet se fitorja e Listës Studentore nuk garanton domosdoshmërisht një ndryshim të politikës ndaj Kosovës. Përfaqësuesit e kësaj strukture shprehen se rezultati zgjedhor, në vetvete, nuk duhet të merret si sinjal se gjithçka do të ndryshojë shpejt. Megjithatë, ata shprehin shpresë që ndryshimi i qeverisjes të hapë hapësirë për një qasje tjetër.
Dragana Gjurica nga Lëvizja Evropiane në Serbi ka thënë se “kur bëhet fjalë për marrëdhëniet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, nuk duhet pritur që rezultati zgjedhor, në vetvete, të sjellë një kthesë thelbësore. Megjithatë, shpresoj që ndryshimi i pushtetit të krijojë mundësinë që marrëdhëniet të ndërtohen përmes një dialogu të përgjegjshëm, respektimit të detyrimeve të marra dhe heqjes dorë nga politika e konfrontimeve të vazhdueshme”. Kjo formulë nënkupton se pritshmëria kryesore lidhet më shumë me mënyrën e zhvillimit të dialogut dhe respektimin e detyrimeve, sesa me një ndryshim të menjëhershëm të orientimit.
Ndërkohë, Bashkimi Evropian ka rikujtuar se ndryshimi i pushtetit në Serbi nuk e ndryshon automatikisht as edhe detyrimet që janë marrë në procesin e dialogut. Në këtë kontekst përmenden Marrëveshja e Brukselit dhe Aneksi i Ohrit, të cilat vazhdojnë të mbeten pika referuese për qasjen e mëtejshme. Pas fitores së Listës Studentore, mbetet që të shihet nëse qeveria e re në Beograd do të sjellë ndryshime konkrete në dialogun me Kosovën, apo nëse do të vazhdojë të mbajë politikën e deritanishme. Për momentin, sinjalet publike tregojnë se korniza politike dhe ligjore do të ruhet, ndërsa ndryshimi pritet kryesisht në dinamika të tjera dhe në mënyrën e trajtimit të çështjeve.
Botuar fillimisht në Telegrafi