Kur jemi të nervozuar, shpesh na duket sikur “po na rrëmben stomaku”. Një shqetësim i tillë nuk ndodh vetëm në mendje: truri dhe zorët komunikojnë vazhdimisht, ndaj stresi mund ta ndryshojë ritmin e tretjes dhe të shkaktojë simptoma që duken të pashpjegueshme. Për shumë njerëz, fluturat në stomak para një takimi të rëndësishëm, të përzierat para një provimi ose nevoja e papritur për të shkuar në tualet në një situatë stresuese janë shembuj të qartë të lidhjes mes gjendjes emocionale dhe sistemit tretës.
Te disa individë, kjo lidhje nuk krijon vetëm shqetësime të përkohshme. Ankthi i zgjatur mund të sjellë fryrje, dhimbje barku, diarre, kapsllëk, urth dhe ndjesinë se ushqimi nuk po tretet siç duhet. Këto ankesa shpesh përmenden në bisedë si “stomak nervoz”, edhe pse ky nuk është një term zyrtar mjekësor. Në thelb, bëhet fjalë për një ndërveprim ku trupi reagon ndaj tensionit, duke prekur drejtpërdrejt funksionet e tretjes.
Kur njeriu ndihet i kërcënuar ose shumë i tensionuar, organizmi aktivizon reagimin “lufto ose ik”. Në atë moment çlirohen hormone stresi, përfshirë adrenalinën dhe kortizolin. Ky mekanizëm është i dobishëm në situata rreziku, por kur stresi përsëritet shpesh ose zgjat për një kohë të gjatë, mund të prishet funksionimi normal i sistemit të tretjes. Truri mund të ndryshojë ritmin e lëvizjeve të stomakut dhe të zorrëve, si dhe mënyrën si trupi e percepton dhimbjen apo fryrjen.
Përse truri dhe zorët ndikojnë te njëri-tjetri? Komunikimi mes tyre përmes asaj që quhet boshti tru–zorrë është i vazhdueshëm. Në këtë ndërveprim marrin pjesë nervat, hormonet dhe sinjalet e ndryshme kimike. Një rol të rëndësishëm luan edhe sistemi nervor enterik, një rrjet i gjerë nervor i vendosur në traktin tretës. Për këtë arsye, zorët shpesh përshkruhen edhe si “truri i dytë”. Çrregullimet e ndërveprimit tru–zorrë, sipas Institutit Kombëtar Amerikan për Diabetin, Sëmundjet Digjestive dhe të Veshkave, mund të ndikojnë si në shpejtësinë e lëvizjes së ushqimit nëpër zorrë, ashtu edhe në ndjeshmërinë ndaj gazrave dhe jashtëqitjes.
Stresi mund të ndryshojë tretjen dhe të shtojë “shqetësimet e stomakut”
Efektet e ankthit nuk janë të njëjta për të gjithë. Te disa njerëz, stresi e përshpejton kalimin e ushqimit nëpër zorrë dhe sjell jashtëqitje të shpeshta ose diarre. Te të tjerë, ndodh e kundërta: ankthi e ngadalëson lëvizjen e zorrëve dhe çon në kapsllëk. Përveç ritmit të tretjes, ankthi mund të rrisë edhe ndjeshmërinë e sistemit tretës. Si rezultat, një sasi normale gazrash mund të ndihet si fryrje e fortë, ngërç ose dhimbje, edhe nëse nuk ka ndonjë dëmtim të dukshëm në traktin tretës.
Para një ngjarjeje stresuese, disa simptoma shfaqen shpesh në të njëjtën mënyrë: të përziera, mungesë oreksi, urth, ndjesi rëndese në stomak dhe nevoja e menjëhershme për të shkuar në tualet. Lidhja funksionon në të dyja drejtimet: emocionet mund të shkaktojnë simptoma të tretjes, por edhe shqetësimet e vazhdueshme në stomak dhe zorrë mund ta përkeqësojnë gjendjen emocionale. Kështu, ankthi dhe sistemi tretës kthehen në një rreth ku njëri e ushqen tjetrin.
Ankthi zakonisht nuk është i vetmi shkak i një problemi të sistemit tretës. Megjithatë, ai mund t’i përkeqësojë simptomat te personat që kanë sindromën e zorrës së irrituar, refluks gastroezofageal, dispepsi funksionale ose sëmundje inflamatore të zorrëve. Dispepsia funksionale dhe sindroma e zorrës së irrituar konsiderohen çrregullime të ndërveprimit tru–zorrë, ndërsa ankthi dhe depresioni renditen si faktorë që lidhen me shfaqjen ose përkeqësimin e simptomave. Në këtë kontekst, trajtimi i mirë i tensionit emocional mund të ndihmojë në zbutjen e shqetësimeve.
Kur simptomat përsëriten ose bëhen më të rënda, kontrolli mjekësor bëhet i domosdoshëm. Duhet kërkuar vlerësim nëse shfaqet gjak në jashtëqitje, humbje e pashpjegueshme e peshës, vështirësi në gëlltitje, të vjella të shpeshta, diarre e fortë ose e zgjatur, jashtëqitje e zezë, dhimbje të forta ose përkeqësim i vazhdueshëm i simptomave. Në rast se ankthi trajtohet përmes psikoterapisë, teknikave të relaksimit, gjumit të rregullt, aktivitetit fizik dhe, kur është e nevojshme, me barna të përshkruara nga mjeku, shpesh mund të zbuten edhe shqetësimet e tretjes.
Botuar fillimisht në Telegrafi
