Mbyllja e Grykës së Hormuzit pas sulmeve amerikano-izraelite kundër Iranit, si dhe “okupimi” i pjesës vitale të jugut të Detit të Kuq buzë Jemenit nga kryengritësit pro-iranianë Huti, ka sjellë ndërprerje të qarkullimit të naftës dhe të mallrave. Në këtë situatë, tregjet botërore kanë përjetuar luhatje të forta, ndërsa çmimi i naftës ka shkuar në mbi 100 dollarë për fuçi, duke rritur pasigurinë në rajon—sidomos për çështje që lidhen me Sirinë dhe Irakun.
Megjithatë, ideja kryesore që po del në skenë është se bota nuk do të mbetet pa naftë. Edhe pse çmimet po shkojnë në nivele rekord, ato pritet të përshtaten, sepse strategjitë e gjeostrategjisë kanë qenë pjesë e planifikimit që pas Luftës së Dytë Botërore. Në Lindjen e Mesme u ndërtuan dy tubacione të rëndësishme, me lidhje midis qendrës së prodhimit në Irak dhe porteve mesdhetare, duke synuar të ofrojnë rrugë alternative për transportin e energjisë.
Këto dy linja paralele, të cilat në kohë të ndryshme kanë pasur edhe probleme të shumta, janë përmendur sërish si zgjidhje. Tubacioni i parë lidhet me Kirkukun—qendra e fushave të naftës në Irakun verior, pra në “gjysmë-shtetin e Kurdistanit”—dhe portin sirian mesdhetar të Banias. Ky tubacion është i gjatë 800 kilometra. Tubacioni i dytë shkon nga Kirkuku drejt Çejhanit në brigjet mesdhetare të Turqisë dhe ka një gjatësi prej 970 kilometrash.
Ndonëse u ndërtuan në periudha dhe rrethana të ndryshme, dy tubacionet kanë një fat të përbashkët: u mbyllën dhe u dëmtuan disa herë deri tani. Historia e ndërprerjeve është përsëritur, duke bërë që transporti të mos ketë qenë gjithmonë i qëndrueshëm. Në këtë kontekst, ringjallja e tubacioneve nga Siria dhe Iraku, me ndihmën amerikane, po shihet si një hap konkret për të rikthyer rrjedhën e naftës dhe për të ulur goditjen që mund të shkaktohet nga bllokimet në det.
“Hormuz i ri”: tubacionet Kirkuk–Banias dhe Kirkuk–Çejhan kthejnë rrugën e energjisë
Sipas skenarit që po përmendet, brenda një viti nafta e Irakut do të mund të derdhet sërish në portet mesdhetare. Kjo lidhet drejtpërdrejt me rikthimin e qarkullimit përmes linjave të lartpërmendura: Kirkuk/Banias në distancën 800 kilometra dhe Kirkuk/Çejhan në 970 kilometra. Në këtë mënyrë, rëndësia e Grykës së Hormuzit dhe e rrugëve detare që mbartin naftën mund të vijë duke u zbehur për një pjesë të fluksit, ndërsa transporti tokësor dhe dalje në Mesdhe merr një rol më të madh.
Ndërsa çmimi i naftës ka shkuar mbi 100 dollarë për fuçi dhe tregjet po shfaqin dridhjen më të madhe, logjika e alternativave është e qartë: nëse një nyje kyçe bllokohet, rrjetet e tjera përpiqen të marrin peshën. Në rastin e Hormuzit, skenari që shtrohet është se ai mund të mbetet vetëm një grykë pa anije dhe transport nafte. Në të njëjtën kohë, përqendrimi te portet mesdhetare të Sirisë dhe të Turqisë, përmes tubacioneve të ndërtuara prej vitesh, synon të ruajë vijueshmërinë e furnizimit, edhe kur rrugët tradicionale detare përballen me tronditje.
Ky zhvillim i lidhur me Irakun, Sirinë dhe tubacionet që transportojnë naftën tregon se energjia në rajon nuk varet vetëm nga një itinerar i vetëm. Edhe kur rrethanat gjeopolitike krijojnë ndërprerje, sistemet ekzistuese—edhe ato që kanë pasur dëmtime në periudha të ndryshme—mund të përfshihen sërish për të rikthyer ritmin e qarkullimit. Në këtë kuadër, ringjallja e tubacionit Kirkuk–Banias dhe e lidhjes Kirkuk–Çejhan, me mbështetjen amerikane, synon që brenda një viti të kthehet derdhja e naftës në portet mesdhetare.
Botuar fillimisht në Koha.net