Valët ekstreme të temperaturave po e vendosin sektorin muzeor në një provë të drejtpërdrejtë. Në disa qytete evropiane, muze-t e kanë kthyer hapësirën e tyre në një “ishull freskie” për publikun, ndërsa në të tjera institucionet janë detyruar të ndryshojnë oraret ose të kufizojnë qasjen për të ruajtur stabilitetin e ndërtesave dhe koleksioneve. Kjo situatë po del në pah veçanërisht aty ku muze-t janë bërë pjesë e përgjigjes emergjente për të përballuar rritjen e temperaturave gjatë periudhave të nxehta.
Në mbarë Evropën, reagimi ka qenë i pabarabartë. Në Bordeaux, Nantes, Lion dhe Strasburg, autoritetet komunale kanë mbajtur muzetë lokalë falas ose i kanë hapur edhe në ditët kur zakonisht janë të mbyllur, në mënyrë që banorët t’i përdorin si “ishuj freskie”. Përkundrazi, në Bruksel, Amsterdam dhe Gjenevë, muze më të vegjël janë detyruar të mbyllin disa salla ose të kufizojnë qasjen e vizitorëve, pasi temperaturat brenda ambienteve kanë arritur deri në 30 gradë celsius.
Edhe në Paris situata ka kërkuar masa të qarta. “Musée Carnavalet” ka mbyllur të gjitha hapësirat, përveç sallave të ekspozitave të përkohshme, të vetmet që janë të pajisura me sistem klimatizimi. Ndërkaq, në kuadër të vendimeve për të përballuar kushtet e vështira të motit, muzeu i “Louvre” ka njoftuar se do të mbyllet dy orë më herët, nga e mërkura deri të shtunën. Arsyet e dhëna janë rritja e temperaturave dhe kushtet më të vështira të punës e të vizitës gjatë orëve më të nxehta të ditës.
Ndërkohë, sfida nuk po preket vetëm nga vendimet operative, por edhe nga kërkimet që synojnë të kuptojnë ndikimin e ndryshimeve klimatike te trashëgimia kulturore. “Louvre” ka nisur hartëzimin klimatik të sallave të tij dhe po merr pjesë në projektin evropian kërkimor “JPI Refresh”, i cili fokusohet te ndikimi i ndryshimeve klimatike në konservimin e veprave të artit. Kjo qasje lidhet me nevojën për të menaxhuar kushtet mjedisore që ndikojnë drejtpërdrejt në ruajtjen e koleksioneve.
Ekspozita “TOO HOT” sjell ide për qytete më të freskëta pa rritur kostot
Pikërisht këtë sfidë e trajton ekspozita “TOO HOT: Scorching Cities, New Ideas”, e hapur më 20 qershor në Muzeun Gjerman të Arkitekturës në Frankfurt. Ekspozita do të qëndrojë e hapur deri më 7 shkurt 2027 dhe përqendrohet në mënyrat se si arkitektët dhe planifikuesit urbanë mund të krijojnë hapësira më të freskëta në qytete, pa rritur ndjeshëm kostot e energjisë. Përvoja e muzeve gjatë valëve të nxehta tregon se energjia dhe menaxhimi i temperaturave nuk janë thjesht çështje komoditeti, por ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë te ndërtesat dhe te koleksionet që kërkojnë kushte të qëndrueshme.
Edhe pse disa institucione po i hapin dyert më shumë për publikun ose po ndryshojnë oraret, arsyet themelore të problemeve janë të njohura për këdo që punon me ndërtesat e trashëgimisë kulturore. Vjetërsia e objekteve, mënyra e ndërtimit dhe mungesa e sistemeve të përshtatshme për kontrollin e temperaturës janë faktorë që e vështirësojnë menaxhimin gjatë periudhave të nxehta. Në këtë kontekst, muze-t përballen me një dilemë praktike: nga njëra anë duan të qëndrojnë të hapur për vizitorët dhe, nga ana tjetër, duhet të garantojnë kushte që shmangin rreziqet për ruajtjen e veprave.
Kontrasti mes qyteteve ku muze-t trajtohen si “strehë” e përkohshme nga i nxehti dhe atyre ku kufizimet bëhen të pashmangshme, e bën edhe më të dukshme peshën e sfidës. Në rastet kur temperaturat brenda sallave kanë arritur deri në 30 gradë celsius, institucionet reagojnë duke mbyllur pjesë të caktuara ose duke vendosur kufij të qasjes. Po kështu, vendimet për “Louvre” për të mbyllur dy orë më herët nga e mërkura deri të shtunën tregojnë se moti i nxehtë po ndikon në oraret e përditshme dhe në organizimin e punës së stafit dhe vizitorëve.
Botuar fillimisht në Koha.net
