Dokumente të publikuara në kuadër të ciklit të emisioneve “Dosjet” në Debat Plus, me Ermal Pandurin, hedhin dritë mbi mënyrën si shërbime sekrete shqiptare dhe jugosllave e kanë trajtuar ngjarjen e rëndë ku mbeti i vrarë Kadri Zeka dhe vëllezërit Jusuf e Bardhosh Gërvalla. Ngjarja ka ndodhur më 17 janar 1982, në Untergruppenbach të Gjermanisë, dhe materialet përmbajnë versione të ndryshme për rrethanat dhe mënyrën se si autoritetet e kohës e kanë interpretuar atë që ndodhi.
Një prej dokumenteve të paraqitura lidhet me një radiogram të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Shqipërisë, i datës 18 janar 1982. Në këtë komunikim, vrasja përshkruhet si “atentat”. Dokumenti shpjegon se “Dajti”, pseudonimi i Kadri Zekës, dhe vëllai i “Flamurit”, pseudonimi i Jusuf Gërvallës, ishin qëlluar me armë. Ky formulim i hershëm, i dokumentuar pak pas ngjarjes, është pjesë e mënyrës se si autoritetet shqiptare i kanë dhënë emër incidentit në atë periudhë të menjëhershme.
Po në dokumentacionin shqiptar shfaqen edhe detaje të raportimit të kohës, që lidhen me gjendjen e personave të përfshirë. Në momentin kur është hartuar informacioni, raportohej se Jusuf Gërvalla ishte plagosur rëndë. Ndërkohë, në të njëjtin kuadër theksohej se rrethanat dhe hollësitë e vrasjes ende nuk dihen. Kjo tregon se, pavarësisht përdorimit të termit “atentat”, informacionet që kishin autoritetet në fazën e parë nuk ishin përfundimtare dhe ende po plotësoheshin.
Në dosjen e lidhur me Kadri Zekën, dokumentet përfshijnë edhe një raport të bazuar në një njoftim të AFP-së nga Heilbronni, më 18 janar 1982. Në atë raport thuhet se tre shtetas jugosllavë me origjinë shqiptare u vranë në Untergruppenbach “për motive politike”, sipas policisë. Këto detaje janë të rëndësishme, sepse lidhin interpretimin e ngjarjes me formulime që vinin nga organet policore dhe nga njoftime mediatike të kohës, duke e shtrirë kështu narrativën e ngjarjes përtej komunikimeve të brendshme.
Versionet ndryshojnë: “atentat” në Tiranë, “përplasje emigrantësh” në Beograd
Ndërkohë, në anën jugosllave, një dokument i Shërbimit të Sigurimit Shtetëror (SDB) e paraqet vrasjen e vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës në një mënyrë krejt tjetër. Në këtë dokument, ngjarja përshkruhet si një “përplasje emigrantësh”. Ky formulim ndryshon thelbësisht nga mënyra si u përshkrua në dokumentin shqiptar, duke sugjeruar një interpretim tjetër të motivit dhe natyrës së asaj që ndodhi.
Publikimi i këtyre dokumenteve krijon një mozaik të gjerë të mënyrës se si autoritetet e asaj kohe i trajtonin të njëjtës ngjarje të njëjtit persona të përfshirë. Për komunikimin diplomatik të Shqipërisë, ngjarja del si atentat dhe përmenden pseudonimet “Dajti” e “Flamuri”, ndërsa për raportimet që vijnë nga terreni dhe policia përmendet vrasje “për motive politike”. Në anën tjetër, dokumentacioni jugosllav nuk e lidh ngjarjen me një kategori të tillë, por e vendos brenda kornizës së një “përplasje emigrantësh”.
Në fund të këtij prezantimi dokumentar, ajo që mbetet e qartë është se dokumentet e kohës nuk përsërisin të njëjtën narrativë. Data 17 janar 1982 në Untergruppenbach është po ajo, e njëjta histori qendrore për vrasjen e Kadri Zekës dhe vëllezërve Jusuf e Bardhosh Gërvalla. Por mënyra si e përshkruajnë shërbimet dhe si e kategorizojnë ngjarjen ndryshon: një radiogram i 18 janarit 1982 e quan atentat, një dosje përmend se Jusuf Gërvalla ishte plagosur rëndë dhe se detajet ende s’dihej, raporti i bazuar në njoftimin e AFP-së flet për motive politike sipas policisë, ndërsa dokumenti i SDB-së e shpjegon si përplasje emigrantësh. Këto versione të ndryshme janë pikërisht ajo që dokumentet, të paraqitura në emisionin “Dosjet” në Debat Plus, e nxjerrin në pah.
Botuar fillimisht në Telegrafi