Në Lagjen e Boshnjakëve në Kosovë, shtëpia ku gjatë luftës u vranë 11 civilë shqiptarë nga forcat serbe është shndërruar tashmë në muze kujtese. Ceremonia e hapjes u mbajt në një ditë të rëndë, ku familjarë, bashkëqytetarë dhe zyrtarë shtetërorë u mblodhën për të nderuar viktimat dhe për të ruajtur kujtimin e asaj që ndodhi në atë vend.
Rrëfimet e familjarëve u përqendruan në momentet e fundit dhe në dhimbjen që ende vazhdon të jetojë në familjet e tyre. Ata folën për rrugën që i solli drejt asaj shtëpie, duke përshkruar se si ngjarjet tragjike u kryen pikërisht në oborr dhe në hapësirat e brendshme të saj. Sipas rrëfimit, pikërisht në atë vend u krye ajo që u cilësua si masakra më e madhe.
Një nga familjarët tha se të afërmit e tyre u ndaluan në një pjesë të oborrit dhe u mbështetën për muri. Më pas, u përmend se u përzgjodhën djemtë më të rinj, ndërsa të tjerët u larguan pas maltretimit dhe plaçkitjes. Familjarja përmendi se nëntë prej viktimave u ndalën te muri dhe iu tha: “Ju për Shqipëri”. Po ashtu, ajo sqaroi se katër persona në këtë shtëpi u vranë, ndërsa sipas saj u vranë dhe u dogjën, duke lënë pas një histori që ende u mban gjallë britmën e dhimbjes.
Vendi i masakrës, i kthyer në kujtesë për brezat e rinj
Brenda ceremonisë u theksua se britmat e viktimave “më kujtohen ende” dhe se tragjedia u përjetua si një krim i rëndë ndaj popullatës civile. Në të njëjtin rrëfim u përfshi edhe rëndësia e moslejimit që krimet e kryera të zbehen me kohën, duke u përballur me historinë përmes kujtesës, dokumentimit dhe respektit për ata që nuk jetuan më.
Në ngjarje mori pjesë edhe kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti. Ai u shpreh se vendet ku janë kryer krime nga forcat serbe po shndërrohen në hapësira të kujtesës kolektive. Kurti tha se Kosova përballet njëkohësisht me dimensionin e dhimbjes dhe me angazhimin për forcim të institucioneve dhe sigurisë, duke e parë të ardhmen si proces që lidhet edhe me drejtësinë për të kaluarën.
Kryeministri në detyrë theksoi se vendet e masakrave dhe krimeve të Serbisë, të cilat ai i cilësoi si krime kundër njerëzimit, krime lufte dhe gjenocid, po shndërrohen në vende të kujtesës kolektive. Sipas tij, kjo do të ndihmojë për dokumentimin e krimeve për brezat e rinj, por edhe për drejtësi ndaj kriminelëve, pavarësisht nëse bëhet fjalë për ekzekutues apo urdhërdhënës. Me këtë qasje, ceremonia nuk u ndal vetëm te momenti i përkujtimit, por edhe te qëllimi për ta bërë të qartë historinë përmes ruajtjes së dëshmive në terren.
Shndërrimi i shtëpisë në muze kujtese vjen si një hap që lidhet drejtpërdrejt me nderimin e jetës dhe sakrificës së viktimave. Në Lagjen e Boshnjakëve, kujtimi i 11 civilëve shqiptarë mbahet gjallë përmes rrëfimeve të familjarëve dhe përmes institucionalizimit të vendit ku ndodhi masakra. Përpjekja për të ruajtur atë që ndodhi synon të mos harrohet, por të mbetet pjesë e së vërtetës kolektive, me qëllim që e kaluara të mos përsëritet.
Botuar fillimisht në Telegrafi
