Një grua shqiptare, e cila jeton prej vitesh në Innsbruck të Austrisë, ka rrëfyer se si kujdesi i saj për një të moshuar përfundoi me një moment që e la pa fjalë. Për shtatë vjet, Nora u përkujdes për Gretën, një 76-vjeçare që jetonte vetëm, derisa sëmundja i zbehu kujtimet dhe i vështirësoi edhe njohjen e njerëzve më të afërt.
Quhem Nora, jam 43 vjeçe dhe vij nga Elbasani. Prej 12 vjetësh jetoj me familjen në Innsbruck të Austrisë. Kur erdha në vend, thotë se gjermanishtja e saj mjaftonte vetëm për nevoja të përditshme: për të blerë bukë, për të pyetur për autobusin dhe për të thënë se nuk kuptonte. Në Shqipëri, Nora kishte punuar si ndihmëse në një qendër shëndetësore, por diploma e saj nuk njihej menjëherë në Austri.
Me kalimin e kohës, ajo u përshtat me punë të tjera. Filloi të pastronte zyra dhe apartamente, ndërsa më pas ndoqi kurse të gjuhës dhe një trajnim për kujdesin ndaj të moshuarve. Kjo përgatitje i dha mundësinë të hynte në punë që përputheshin me përvojën e saj dhe me aftësitë që kishte nisur t’i ndërtonte në vendin ku jeton prej vitesh.
Greta ishte 76 vjeçe dhe jetonte vetëm në një apartament të vjetër me pamje nga malet. Bashkëshorti i kishte vdekur, ndërsa djali i saj, Martini, punonte jashtë qytetit dhe zakonisht vinte gjatë fundjavës. Në fillim, Greta nuk donte që një grua e panjohur të hynte në shtëpinë e saj. “Nuk kam nevojë për dado”, i tha ditën e parë. Nora thotë se nuk u ofendua dhe i shpjegoi se nuk kishte ardhur t’i merrte pavarësinë, por detyra e saj ishte vetëm ta ndihmonte me ushqimin, ilaçet dhe punët që po i bëheshin më të vështira.
Moment i papritur: dy fjalë në shqip nga Greta
Greta e la të qëndronte, por në javët e para e ndiqte nga dhoma në dhomë. Numëronte lugët pasi Nora i la enët dhe kontrollonte sirtarët kur largohej. Nora tregon se Greta kishte qenë mësuese muzike. Në dhomën e ndenjjes mbante një piano të vjetër, por duart i dridheshin dhe nuk luante më si dikur. Megjithatë, çdo të enjte ulej përpara pianos dhe provonte të njëjtën melodi.
Një ditë, Greta e pyeti nëse në Shqipëri kishte këngë gjumi. Nora i këndoi një ninullë që ma kishte kënduar nëna. Ajo thotë se nuk e mbante mend të gjithën, ndaj disa vargje i përsëriste. Greta qeshi dhe i kërkoi ta përktheja. Prej asaj dite, sa herë Greta ishte e shqetësuar, Nora i këndonte ngadalë në shqip. Ajo nuk i kuptonte fjalët, por thoshte se melodia e qetësonte.
Me kohën, kujtesa filloi të dobësohej gradualisht. Në fillim Greta harronte ku kishte vendosur çelësat. Më pas nisi të harronte takimet, ditët e javës dhe ushqimin mbi sobë. Mjekët i diagnostikuan një formë të demencës. Kur gjendja u përkeqësua, Martini instaloi një pajisje alarmi dhe i kërkoi Norrës të punonte më shumë orë. Ajo pranoi sa herë mundej, por kishte edhe familjen e saj dhe nuk mund të qëndronte gjatë natës.
Gradualisht, Greta nisi të harronte edhe Norrën. Disa mëngjese e priste e qetë, ndërsa ditë të tjera e pyeste kush i kishte dhënë leje të hynte në shtëpi. Në një rast, ajo thirri policinë, sepse mendonte se po i merrte rrobat nga dollapi. Nora thotë se e kuptonte se sëmundja nuk fliste me qëllim të keq, por dhimbja mbetej. “Mund të kujdesesh për dikë me vite dhe, një mëngjes, ai person të të shikojë sikur nuk të ka parë kurrë”, tregon ajo.
Gjatë muajve të fundit, Greta nuk e njihte gjithmonë as djalin e saj. Por kishte gjëra që trupi i saj dukej se i mbante mend: kur dëgjonte pianon, gishtat i lëviznin mbi mbështetësen e karriges. Kur Nora i këndonte ninullën shqiptare, frymëmarrja i qetësohej. Sa herë Nora largohej pas përfundimit të orarit, Greta kapte çantën e saj dhe pyeste ku po shkonte. Nora i përgjigjej me shaka: “Mos u mërzit. Nora po shkon, por kthehet nesër.” Shqiptimi i saj ishte i vështirë, por kjo e bënte Norrën të qeshte.
Natën e ngjarjes, Nora nuk ndodhej aty. Greta ishte ngritur për të shkuar në banjë, kishte humbur ekuilibrin dhe kishte rënë në korridor. Pajisja e alarmit kishte njoftuar Martinin dhe shërbimin e urgjencës. Greta nuk kishte thyer asgjë, por qëndroi disa ditë në spital. Kur erdhi momenti i ndarjes, Nora rrëfen se djali i gruas e kishte fajësuar për rrëzimin dhe kishte vendosur ta dërgonte nënën në një qendër kujdesi. Por në çastin kur Nora po dilte me çantën në dorë, e moshuara shqiptoi dy fjalë në shqip—fjalë që askush nuk besonte se i mbante mend.
Botuar fillimisht në Bota Sot