“Java e Albanologjisë” ka vazhduar punimet të mërkurën përmes sesionit kushtuar historisë, i cili u zhvillua në dy seanca pune. Edhe në këtë ditë, fokus i diskutimeve ishte ballafaqimi i qasjeve historike dhe përpjekjeve për të kuptuar më mirë mënyrën se si janë interpretuar ngjarje të caktuara nga autorë të ndryshëm, si brenda traditës shqiptare ashtu edhe në historiografinë evropiane.
Në ditën e tretë të kësaj veprimtarie, tema kryesore e sesionit të historisë u përmblodh në titullin “Historiografia shqiptare përballë historiografisë evropiane”. Historianët e pranishëm kanë sjellë kumtesa me gjetje dhe të dhëna të reja, të ndara në disa nën-tema. Përveç qasjes krahasuese mes dy traditave të shkrimit historik, vëmendja është ndalur edhe te rrethanat politike e kohës kur Perandoria Osmane shfaqte shenja kalbëzimi dhe te një marrëveshje e vitit 1812 që parashihte autonomi për serbët.
Një pjesë e diskutimeve është orientuar drejt mënyrës se si autorë dhe përshkrime të ndryshme e trajtojnë Ballkanin dhe fatet e popullsive të tij. Në këtë kuadër, është përmendur edhe një temë ku diskutohet se diasporën polake e kishte motivimi për të synuar një shtet të madh të sllavëve të jugut. Krahas analizave të tilla, pjesëmarrësit kanë ndalur edhe te temat si “Shqipëria dhe shqiptarët në diskursin kroat”, si dhe te lufta e Kosovës, për të cilën u theksua se ka më shumë botime të huaja sesa ato vendore.
Sesioni është shtrirë në dy seanca pune, ku të pranishmit kanë shpalosur pikëpamje të ndryshme dhe kanë nxjerrë në pah dallime mes autorëve shqiptarë dhe atyre të huaj. Në kumtesat e para, rëndësi i është dhënë kontekstit historik të shekullit XIX dhe ndikimeve që vinin nga lëvizje të mëdha ideore e politike përtej Ballkanit. Në këtë pjesë të programit, bashkë me analizat mbi diskursin historiografik, u trajtuan edhe çështje që lidhen me “Çështjen Lindore” dhe mënyrat se si u formësuan interpretime të caktuara.
Autonomia për serbët më 1812 u trajtua në debatet e “Javës së Albanologjisë”
Një nga kumtesat e prezantuara në sesion ka qenë ajo e historianit Memli Krasniqi, i cili shërben si këshilltar shkencor në IAP. Kumtesa e tij mban titullin “Elitat politike dhe kulturore polake dhe diskursi evropian mbi Ballkanin: ndikime, ndërmjetësime dhe kufizime në kontekstin e ‘Çështjes Lindore’ (shek. XIX)”. Në fjalën e tij, Krasniqi ka sjellë të dhëna që lidhen pikërisht me periudhën kur Perandoria Osmane po shfaqte shenja kalbëzimi dhe me mënyrën se si në këtë rrethanë u formuluan ide dhe synime të caktuara për territore e popullsi të rajonit.
Sipas përshkrimit të kumtesës, qasjet e reja politike dhe qytetëruese, të frymëzuara nga Revolucioni Francez dhe epoka napoleonike, filluan të depërtonin edhe te popullsitë e krishtera të Ballkanit që jetonin në atë kohë. Në këtë drejtim, autori ka ndërtuar argumentin se diskursi evropian nuk ishte i njëtrajtshëm, por mbartte ndikime, ndërmjetësime dhe kufizime, të cilat reflektoheshin në mënyrën sesi shpjegoheshin zhvillimet në rajon. Kjo e lidh kumtesën me temën më të gjerë të sesionit: si historiografia shqiptare dhe ajo evropiane e lexojnë dhe e kuptojnë të njëjtën periudhë historike, duke nxjerrë në pah interpretime të ndryshme.
Në përgjithësi, dita e tretë e “Javës së Albanologjisë” i ka dhënë hapësirë një qasjeje që synon të vë në kontekst interpretimet historike dhe të krahasojë si qasjet vendore ashtu edhe ato ndërkombëtare. Diskutimet për marrëveshjen e vitit 1812, e cila parashihte autonomi për serbët, u vendosën në një linjë më të gjerë me çështjet që prekin Ballkanin gjatë shekullit XIX, si dhe me analizat mbi diskursin që formësohej nga aktorë të ndryshëm evropianë. Po ashtu, temat mbi Shqipërinë dhe shqiptarët në diskursin kroat, si dhe theksimi i faktit se për luftën e Kosovës ka më shumë botime të huaja se sa vendore, e plotësuan mozaikun e diskutimeve të sesionit të historisë, duke treguar se sa e rëndësishme është të vazhdohet kërkimi dhe krahasimi i burimeve historike.
Botuar fillimisht në Koha.net
