Shqipëria po përballet me një tkurrje të shpejtë të fuqisë punëtore, ndërsa emigrimi, plakja e popullsisë dhe pjesëmarrja e ulët në trajnim po e dobësojnë kapacitetin e vendit për të mbajtur dhe zhvilluar vende pune. Në të njëjtën kohë, numri i vendeve të lira po rritet, duke krijuar një hendek gjithnjë e më të dukshëm mes kërkesës për punë dhe ofertës së personave të gatshëm për t’u punësuar.
Një nga treguesit që nxjerr në pah këtë prirje lidhet me popullsinë në moshë pune dhe pritet të ketë dalje të konsiderueshme nga tregu i punës. Raportimet e fokusit ekonomik e vendosin emigrimin dhe normat e ulëta të lindshmërisë si dy faktorë qendrorë që po ndryshojnë strukturën demografike të Shqipërisë dhe po ndikojnë drejtpërdrejt në numrin e punonjësve në dispozicion.
Sipas të dhënave të raportuara në analizën “Indeksi i Politikave për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme në Ballkanin Perëndimor dhe Turqi 2026 – Profili Ekonomik i Shqipërisë”, popullsia e vendit ka rënë me rreth 430,000 banorë në periudhën midis viteve 2011 dhe 2023. Kjo rënie e ndjeshme tregon se sa shpejt po ndryshon baza demografike, me pasoja direkte për punësimin dhe aftësinë e ekonomisë për të plotësuar nevojat e sektorëve të ndryshëm.
Tkurrja prej afro 14% e çoi popullsinë rezidente në rreth 2.4 milionë banorë. Përtej shifrave të përgjithshme, problemi bëhet më i ndërlikuar kur lidhet me emigrimin e vazhdueshëm dhe me normat e ulëta të lindshmërisë, të cilat, në mënyrë graduale, e zvogëlojnë numrin e të rinjve që hyjnë në tregun e punës. Në këtë kuadër, ekonomia përballet me sfida në ruajtjen e fuqisë punëtore, si dhe me vështirësi në gjetjen e punonjësve të përgatitur për pozicionet e hapura.
Emigrimi dhe trajnimi i ulët po zvogëlojnë fuqinë punëtore
Një faktor tjetër që përmendet në analizë është pjesëmarrja e ulët në trajnim. Kur sistemi i formimit dhe përditësimit të aftësive nuk arrin të përfshijë sa duhet punëkërkues dhe të punësuar, krijohen boshllëqe aftësish, duke bërë që vendet e lira të mos plotësohen lehtë. Kjo situatë shfaqet edhe në rritjen e shpejtë të numrit të vendeve të lira, e cila, në praktikë, vjen në një kohë kur fuqia punëtore po tkuret dhe po plakët.
Raportimet i lidhin këto tendenca me plakjen demografike dhe me emigrimin që vazhdon të jetë i fortë. Ndërkohë që kërkesa për punë dhe pozicione të reja shfaqet në rritje, një pjesë e popullsisë në moshë pune po sinjalizon se do të largohet. Në këtë kontekst, theksohet se 67% e popullsisë në moshë pune do të emigrojë, një shifër që e bën edhe më urgjente menaxhimin e tregut të punës dhe politikave sociale e ekonomike.
Ndër pasojat e përshkruara qëndron edhe përkeqësimi i balancës mes kërkesës dhe ofertës në punësim. Ndërsa vendet e lira rriten, numri i njerëzve që janë në dispozicion për t’i plotësuar ato tenton të bjerë, si rezultat i emigrimit dhe i uljes së brezave të rinj. Kjo prirje, e kombinuar me trajnim të pamjaftueshëm, e bën më të vështirë për ekonominë që të ruajë stabilitet afatmesëm dhe afatgjatë.
Botuar fillimisht në Albeu
