Qeveria e Shqipërisë ka miratuar një vendim të ri që rregullon procedurën “për procedurën e shpalljes publike të pasurive kulturore që zbulohen në det”. Vendimi synon të forcojë mbrojtjen dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore nënujore, duke krijuar një mekanizëm të unifikuar për mënyrën se si trajtohen zbulimet në hapësirën detare.
Sipas vendimit të marrë në mbledhjen e Qeverisë, procesi synon të përfshijë të gjithë hapat që lidhen me identifikimin dhe vlerësimin e objekteve dhe strukturave të gjetura në det, si dhe me informimin publik për rëndësinë e tyre. Në fokus janë pasuritë kulturore që dalin në dritë pas përfundimit të procedurave për dokumentim, verifikim, vlerësim, deklarim dhe regjistrim.
Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, ka shpjeguar përmes një postimi në rrjetet sociale se pozicioni gjeografik i Shqipërisë përgjatë Adriatikut dhe Jonit dhe historia e gjatë e veprimtarive detare e tregtare kanë lënë gjurmë në hapësirën detare. Ai thekson se kjo veprimtari ka prodhuar dëshmi me vlera të veçanta historike, arkeologjike, kulturore dhe shkencore.
Gonxhja ka theksuar se në det gjenden “anije të mbytura dhe strukturat e tyre”, si dhe “gjurmë të strukturave portuale antike” apo objekte arkeologjike të lidhura me rrjetet e dikurshme tregtare. Këto elemente, sipas tij, përbëjnë një trashëgimi që tregon lidhjet e Shqipërisë me qytetërimet dhe rajonet e Mesdheut, duke e bërë zbulimin dhe mbrojtjen e tyre çështje me rëndësi të veçantë për historinë kombëtare.
Një procedurë e unifikuar për ta bërë publike trashëgiminë nënujore
Vendimi përcakton një procedurë të unifikuar për shpalljen publike të pasurive kulturore që zbulohen në det dhe në liqene. Qasja bazohet në përfundimin e proceseve të dokumentimit dhe verifikimit, si dhe në hapat pasues të vlerësimit, deklarimit dhe regjistrimit të pasurive. Kjo do të thotë se shpallja publike nuk vjen si reagim i menjëhershëm, por pas përfundimit të punës teknike dhe administrative për të garantuar saktësinë dhe përputhjen me rregullat në fuqi për trashëgiminë kulturore.
Gonxhja ka nënvizuar gjithashtu se procedura synon të forcojë koordinimin mes institucioneve përgjegjëse. Nëpërmjet këtij mekanizmi, bëhet e mundur që publiku të marrë informacion mbi ekzistencën dhe vlerat e pasurive të zbuluara, duke përfshirë aspektet historike, kulturore, arkeologjike apo shkencore. Në të njëjtën kohë, vendimi mban në vëmendje parimin e mosrrezikimit të pasurive, çka nënkupton se edhe kur ato bëhen të njohura, mbrojtja e tyre mbetet prioritet.
Vendimi parashikon edhe bashkëpunimin ndërinstitucional. Për rastet kur pasuritë kanë karakter ndërkufitar ose rëndësi ndërkombëtare, parashikohet koordinim me shtetet dhe organizmat ndërkombëtarë. Kjo bëhet në përputhje me angazhimet e Shqipërisë për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore nënujore, duke e vendosur procesin në një kuadër më të gjerë bashkëpunimi.
Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit vlerëson se miratimi i këtij vendimi është një tjetër hap për të njohur më mirë historinë shqiptare, për të mbrojtur gjurmët e saj dhe për t’ia përcjellë brezave të ardhshëm. Në këtë mënyrë, Shqipëria synon të forcojë mbrojtjen e objekteve dhe strukturave të zbuluara nën sipërfaqe, duke krijuar një rrugë të qartë se si shpallet publikisht rëndësia e tyre dhe si garantohen kushtet e ruajtjes.
Botuar fillimisht në Koha.net