Shqipëria synon të rikthejë vëmendjen ndërkombëtare në kinematografi me një dokumentar që e lidh drejtpërdrejt historinë me mënyrën si ndërtohet kujtesa. Dokumentari “Film di Stato” (“Film i Shtetit”), nën regji të Roland Sejkos, është përzgjedhur si kandidat zyrtar i Shqipërisë për çmimet “Oscar” 2027, në kategorinë e filmit më të mirë ndërkombëtar.
Lajmi vjen pas një procesi përzgjedhjeje ku puna e filmit u vlerësua për qasjen e saj në materialet arkivore dhe për mënyrën se si i shndërron ato në një rrëfim filmik. “Film i Shtetit” është realizuar mbi bazën e një pasurie të gjerë materialesh arkivore, të cilat e shoqërojnë publikun përmes imazheve të kohës. Në qendër të dokumentarit është Shqipëria gjatë periudhës së regjimit komunist dhe mënyra se si propaganda shtetërore ndërtoi dhe përcolli imazhin e vendit.
Për vetë natyrën e dokumentarit, filmi i jep një rol qendror dokumenteve filmike dhe fotografike të prodhuara nga strukturat shtetërore. Këto materiale, të shikuara fillimisht si pjesë e një aparati propagandistik, rikthehen në një kontekst të ri historik, duke krijuar një rrëfim mbi marrëdhënien mes propagandës, pushtetit dhe kujtesës. Në këtë mënyrë, dokumentari ndërton lidhje mes mënyrës se si u komunikua pushteti në atë kohë dhe asaj që ka mbetur në kujtesën kolektive sot.
“Film i Shtetit” futet në garën për “Oscar” 2027
Roland Sejko, i cili mban rolin e regjisorit dhe studiuesit të arkivave audiovizive, është autor i disa dokumentarëve që trajtojnë historinë shqiptare përmes materialeve arkivore. Sipas të dhënave për punën e tij, fokus i veçantë ka qenë dokumentimi dhe rivlerësimi i trashëgimisë filmike shqiptare. Kjo linjë pune reflektohet edhe në përzgjedhjen e “Film di Stato”, që e vendos filmin në procesin ndërkombëtar të përzgjedhjes për edicionin e 98-të të çmimeve “Oscar”. Ceremonia e ndarjes së çmimeve parashikohet të kulmojë në vitin 2027.
Në fazat që ndjekin para përzgjedhjes finale, kandidaturat e paraqitura nga vendet përkatëse do t’i nënshtrohen procesit të përzgjedhjes nga Akademia Amerikane e Arteve dhe Shkencave të Filmit. Më pas, institucioni do të përcaktojë filmat që do të kalojnë në fazat e mëtejshme të garës. Për “Film i Shtetit”, kjo përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt skenës ndërkombëtare, ku dokumentari pritet të vlerësohet për narrativën dhe për mënyrën se si i trajton materialet arkivore.
Krahas Shqipërisë, edhe Kosova pritet të ketë prezantim të fortë në garën për çmimin më të madh në kinematografi. Teksa Shqipëria ka kandidatët e saj, Kosovën e shoqërojnë dy filma që synojnë “Oscar”. Bëhet fjalë për “Dua”, nën regji të Blerta Bashollit, dhe “Shame and Money”, nën regji të Visar Morinës. I pari është kandidati zyrtar i vendit, ndërsa “Shame and Money” e ka marrë direkt biletën me trofeun në “Sundance Film Festival”, duke u mbështetur edhe në ndryshimin e rregullores nga “Academy Awards”.
Për filmin “Dua”, në korrikun e sivjetmë ka vendosur Komiteti Përzgjedhës i QKK-së. Komiteti, në përbërje të Kaltrina Krasniqit si kryesuese, si dhe anëtarëve Antoneta Kastrati, Ilir Hasanaj, Tristan Halilaj dhe Vullnet Sana, ka marrë vendimin për përzgjedhjen e filmit. Komiteti e ka vlerësuar zgjedhjen artistike si veçanërisht të guximshme për ta rrëfyer një histori kaq komplekse përmes këndvështrimit të një të miture, me personazhin e Duas të interpretuar nga Pinea Matoshi me një pjekuri të jashtëzakonshme.
Botuar fillimisht në Koha.net