“Ka momente kur historia nuk troket me topa e tanke.” Në këtë kontekst, ajo troket me dokumente, me vendime qeveritare dhe me heshtjen e atyre që kanë detyrimin ta mbrojnë interesin kombëtar. Lajmet se Serbia synon të hapë një konsullatë në Shkodër nuk paraqiten vetëm si një njoftim diplomatik; ato shndërrohen në një provë reale për shtetin shqiptar, për klasën politike në Tiranë dhe, mbi të gjitha, për ndërgjegjen kombëtare.
Shkodra ka një peshë të veçantë në identitetin shqiptar. Ajo lidhet me qëndresën, kulturën, dijen dhe sakrificën. Është qyteti që nuk u përkul as para perandorive dhe as para pushtuesve. Pikërisht për këtë arsye, çdo vendim që prek Shkodrën nuk mund të trajtohet vetëm si çështje administrative apo thjesht procedurë mes institucioneve.
Po, e drejta ndërkombëtare i njeh Shqipërisë të drejtën të pranojë ose të refuzojë hapjen e një konsullate të huaj. Askush nuk e mohon këtë parim. Megjithatë, e drejta për të kryer një veprim nuk nënkupton automatikisht se veprimi është i mençur. Po ashtu, nuk do të thotë se ai është në interes të kombit, sidomos kur në sfond ka marrëdhënie politike të brishta dhe të papërfunduara me çështjet kyçe të së kaluarës dhe të tashmes.
Çështja bëhet edhe më e ndjeshme kur merret parasysh se Serbia nuk e ka mbyllur kapitullin e konflikteve me shqiptarët. Edhe sot, ajo nuk e njeh pavarësinë e Republikës së Kosovës. Edhe sot, vazhdon të kundërshtojë subjektivitetin ndërkombëtar të Kosovës. Edhe sot, nuk ka ndërtuar një marrëdhënie të plotë besimi me shqiptarët. Këto janë realitete politike që nuk mund të anashkalohen, kur në tryezë vendoset një vendim që lidhet me praninë institucionale të një shteti tjetër në territorin shqiptar.
Çfarë fiton kombi shqiptar nga konsullata në Shkodër?
Në këtë pikë, lindin pyetje konkrete që i takojnë çdo qytetari shqiptar. Nëse këtyre pyetjeve nuk u jepet një përgjigje e qartë, atëherë çdo vendim i tillë mbetet politikisht i diskutueshëm. E rëndësishme nuk është vetëm procedura e lejuar, por edhe logjika politike që qëndron pas saj: a po shërben vendimi për interesat reale të vendit dhe të kombit, apo po krijon një situatë ku balanca mes reciprocitetit dhe përgjegjësisë kombëtare zbehet.
Historia shqiptare tregon se mosmarrëveshjet nuk lindin vetëm nga debatet e ditës, por nga vendime që anashkalojnë të drejtat e popujve. Në vitin 1913, Fuqitë e Mëdha copëtuan trojet shqiptare pa pyetur shqiptarët. Më pas erdhën dekada shtypjeje, shpërnguljesh dhe luftërash. Kulmi i kësaj tragjedie ishte lufta e Kosovës, ku mijëra shqiptarë humbën jetën dhe qindra mijëra të tjerë u dëbuan nga shtëpitë e tyre. Këto nuk janë plagë të mbajtura hapur për të ushqyer urrejtje; ato janë kujtesë që duhet të udhëheqë përgjegjësinë.
Në këtë kuadër, besimi mes palëve nuk ndërtohet me deklarata, por mbi reciprocitetin. Nëse Serbia kërkon të krijojë marrëdhënie më të thella me Shqipërinë, hapi më domethënës do të ishte njohja e Republikës së Kosovës dhe ndërtimi i një politike të qëndrueshme respekti ndaj shqiptarëve. Deri atëherë, çdo hap që lidhet me Shkodrën dhe me praninë institucionale të një konsullate, mbetet një çështje që kërkon vëmendje të veçantë, jo vetëm për efektin diplomatik, por për ndikimin që mund të ketë në interesin kombëtar dhe në peshën që qyteti historik mbart në vetëdijen shqiptare.
Botuar fillimisht në Bota Sot