Një marrëveshje e re në industrinë energjetike në Venezuelë po tërheq vëmendjen ndërkombëtare, teksa Shtetet e Bashkuara po angazhohen për të marrë kontrollin mbi 17 fusha nafte që më parë i lidheshin investimeve të huaja ruse dhe kineze. Kompania amerikane NABEP do të marrë në kontroll këto fusha, në një projekt që hap çështje ligjore dhe politike, duke qenë se struktura e marrëveshjes përfshin rol të drejtpërdrejtë të qeverisë amerikane.
Nga 17 fushat që do të kalojnë nën kontrollin e NABEP, pesë prej tyre ishin zhvilluar më parë nga Kina. Ndërkaq, njëra prej fushave ishte zhvilluar nga Rusia. Kjo do të thotë se disa nga lidhjet e vjetra të Moskës dhe Pekinit me industrinë e naftës në Venezuelë po zëvendësohen nga një skemë ku protagoniste është tani një kompani amerikane, por me një mekanizëm ku implikohet drejtpërdrejt edhe qeveria e SHBA-së.
Termat e marrëveshjes janë, sipas përshkrimeve në media, veçanërisht tërheqës dhe jo standarde për sa i përket interesit që përfshin shtetin amerikan. Qeveria amerikane do të marrë një pjesëmarrje prej 35% në NABEP. Përveç kësaj, Uashingtoni do të ketë edhe të drejtën prioritare për të blerë naftën që prodhohet nga këto fusha. Kombinimi i një pjese në kompani me të drejtën për blerje me përparësi e bën marrëveshjen të dallueshme dhe pikërisht kjo pjesë ka ngjallur diskutime rreth ligjshmërisë.
Historikisht, lojtari kryesor rus në Venezuelë ka qenë Rosneft. Në vitin 2020, kjo kompani transferoi asetet e saj te një kompani tjetër shtetërore ruse, Roszarubezhneft. Kështu, kur vendoset tani një skemë ku një kompani amerikane merr kontrollin e një numri fushash, prapa ndryshimi pason një zhvendosje të rolit rus përgjatë viteve të fundit, duke sjellë edhe një rivlerësim të marrëdhënieve ekonomike në sektorin e naftës në vend.
SHBA merr kontrollin: 35% në NABEP dhe e drejta prioritare për naftë
Në anën amerikane, diskutimi nuk ndalet te qeveria. Në marrëveshje përfshihet edhe Pentagoni si investitor. Megjithatë, mbeten ende pyetje se sa lejon ligji që kjo strukturë të zotërojë aksione në një kompani të huaj. Edhe kjo çështje është përmendur si element që e bën marrëveshjen “të pazakontë” dhe, sipas përshkrimeve në raportim, njëkohësisht me implikime të mundshme ligjore.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm lidhet me kohën dhe aftësinë për të rritur prodhimin. Venezuelës i mungojnë kushtet për të reaguar shpejt, sepse infrastruktura e naftës është në gjendje shumë të amortizuar. Rikthimi i saj në funksionim, rritja e kapaciteteve dhe stabilizimi i proceseve kërkojnë vite punë. Për më tepër, duhen edhe investime të mëdha për të mbyllur hendekun mes gjendjes aktuale dhe standardeve të nevojshme për prodhim të qëndrueshëm.
Përveç sfidave teknike, marrëveshja është nënshkruar me autoritetet venezueliane dhe legjitimiteti i tyre është vënë në dyshim. Nëse ndryshon qeveria, një president i ri mund të përpiqet të negociojë përsëri marrëveshjet. Kjo e shton pasigurinë për çdo plan afatmesëm e afatgjatë, pasi në skenarin më të keq kontratat mund të rishikohen ose të përballen me kërkesa të reja politike dhe administrative.
Në këtë kuadër, zgjerimi i rolit amerikan në sektorin e naftës në Venezuelë përmes NABEP duket se po krijon një situatë të re ku ndikimi i SHBA-së shprehet përmes një pjese 35% në kompani dhe me të drejtë prioritare për blerjen e naftës. Ndërkohë, elementet që lidhen me rol të Pentagonit, historikun e përfshirjes ruse përmes Rosneft e më pas Roszarubezhneft, si dhe zhvillimi i mëparshëm i disa fushave nga Kina, tregojnë se ndryshimi nuk është thjesht tregtar, por edhe gjeopolitik. Pasiguria teknike dhe rreziku i rishikimit politik të kontratave e bëjnë edhe më të rëndësishme shtrirjen kohore dhe kërkesën për investime që do të shoqërojnë zbatimin e marrëveshjes.
Botuar fillimisht në Telegrafi