SHBA-ja dhe Irani, të mbështetur edhe nga ndërmjetësi i tyre, Pakistani, kanë njoftuar se kanë arritur një marrëveshje fillestare për t’i dhënë fund luftës. Njoftimi u bë të dielën vonë, ndërsa palët kanë dhënë edhe detaje për mënyrën se si do të zbatohet hapi i parë dhe çfarë pritet më pas në negociatat për çështjet më të ndërlikuara.
Pakistani e ka lidhur menjëherë marrëveshjen me një hap të menjëhershëm ushtarak. Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, ka thënë se të dyja palët kanë shpallur një përfundim të menjëhershëm dhe të përhershëm të të gjitha operacioneve ushtarake. Ky formulim, sipas njoftimeve të bëra, synon të krijojë një bazë të qartë për ndalimin e aktiviteteve luftarake, ndërsa dokumentet shtesë priten të finalizohen në vazhdim.
Në të njëjtën kohë, të tre palët kanë dhënë afate konkrete për formalizimin. Sipas deklarimeve, memorandumi i mirëkuptimit për përfundimin e luftës do të nënshkruhet në Zvicër të premten. Zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi, ka thënë se memorandumi më pas do të publikohet, çka nënkupton se pas nënshkrimit pritet të dalin edhe detajet e shkruara mbi mënyrën e zbatimit të angazhimeve.
Hormuzi dhe bllokada: hapat e parë sapo të nënshkruhet memorandumi
Një pjesë e rëndësishme e marrëveshjes lidhet me qarkullimin detar dhe masat ekonomike. Irani dhe SHBA-ja kanë deklaruar se Ngushtica e Hormuzit do të fillojë të rihapet dhe bllokada amerikane ndaj porteve iraniane do të fillojë të hiqet sapo memorandumi të nënshkruhet. Ky mekanizëm, siç është komunikuar, lidhet drejtpërdrejt me momentin kur palët i japin formë marrëveshjes fillestare.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar po ashtu se Ngushtica e Hormuzit do të rihapet të premten dhe se ai ka urdhëruar heqjen e bllokadës ndaj porteve iraniane. Nga ana tjetër, një zyrtar i lartë iranian ka thënë se ngushtica do të rihapet “për të gjitha anijet tregtare” pasi të nënshkruhet memorandumi. Këto deklarime e vendosin rihapjen në një kornizë të qartë kohore dhe funksionale: lëvizja e anijeve tregtare, sipas asaj që është thënë, varet nga finalizimi i dokumentit në Zvicër.
Edhe agjencia gjysmëzyrtare iraniane e lajmeve, Fars Neës Agency, ka raportuar një element të organizimit të trafikut detar. Sipas raportimit, trafiku nëpër ngushticë do të rregullohet nga Irani në koordinim me Omanin, duke nënkuptuar se do të ketë një model bashkëpunimi rajonal për menaxhimin e situatës pasi të hiqen kufizimet.
Përveç hapave të menjëhershëm në fushën detare dhe ushtarake, marrëveshja parashikon edhe diskutime për çështje që palët i kanë cilësuar si më të vështira dhe të pazgjidhura. Të dyja palët kanë thënë se negociatat për këto çështje – veçanërisht programin bërthamor të Iranit dhe sanksionet amerikane ndaj Iranit – do të zhvillohen gjatë 60 ditëve në vijim. Kjo do të thotë se edhe pse hapat e para lidhen me ndalimin e operacioneve dhe hapjen e rrugëve detare, çështjet kryesore politike dhe ekonomike kërkojnë një proces të mëvonshëm negociues, me një afat relativisht të caktuar.
Në deklarimet për përmbajtjen e marrëveshjes, palët kanë përfshirë edhe një zotim të lidhur me armët bërthamore. Të dyja palët kanë thënë gjithashtu se Irani pranon se nuk do të prodhojë dhe as nuk do të sigurojë armë bërthamore, një zotim që Teherani zyrtar e ka përsëritur prej d. Teksti i njoftimeve sugjeron se ky është një element i njohur dhe i ritheksuar, që synon të krijojë besim në fazën e parë, ndërkohë që detajet e plota pritet të diskutohen më tej në negociatat e planifikuara për 60 ditët e ardhshme.
Botuar fillimisht në Koha.net
