Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë arritur një marrëveshje fillestare të hershme të hënën për t’i dhënë fund luftimit mes tyre. Marrëveshja synon të zgjasë armëpushimin e tyre të brishtë dhe, si pasojë, të hapë rrugën për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një nga pikat më të rëndësishme për transportin e naftës në botë.
Megjithatë, sapo u njoftua dakordësimi, u shfaqën menjëherë vështirësi të shumta. Përtej fokusit fillestar te armëpushimi mes Uashingtonit dhe Teheranit, tensionet mbeten të forta për shkak të këmbënguljes së Izraelit se do të vazhdojë të mbajë territoret e pushtuara në Liban gjatë luftës kundër milicisë Hezbollah.
Armëpushimi dhe Hormuzi, por çështja e Libanit mbetet pengesë
Detajet e marrëveshjes, e cila parashikohet të çojë në rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe në rikthimin e rrjedhës së naftës e gazit natyror drejt tregjeve botërore, nuk janë bërë publike. Kjo do të thotë se hapat konkretë, afatet dhe mekanizmat e zbatimit nuk u shpjeguan publikisht në këtë fazë.
Irani sinjalizoi se zbatimi i marrëveshjes nuk do të nisë deri në nënshkrimin e saj. Ndërkaq, Pakistani, i cili përmendet si ndërmjetës kryesor në proces, tha se ceremonia përkatëse do të zhvillohet të premten në Zvicër. Kështu, edhe pse marrëveshja u paralajmërua herët të hënën, pjesa formale e saj pritet të mbyllet vetëm pas nënshkrimit, në një datë të mëvonshme.
Por pavarësisht kësaj rruge drejt armëpushimit, memorandumi i mirëkuptimit për përfundimin e luftës u përball menjëherë me sfida. Një prej tyre lidhet me veprimet e vazhdueshme ushtarake të Izraelit kundër Hezbollahut në Liban. Në përshkrimin e ngjarjeve, thuhet se Izraeli ka bombarduar periferitë jugore të Beirut të dielën, veprime që “pothuajse” i kanë penguar negociatat, duke krijuar pasiguri për zbatimin e dakordësimeve.
Izraeli, nga ana tjetër, ka deklaruar se nuk do të tërhiqet nga Libani. Në komentet e para zyrtare pas shpalljes së marrëveshjes, ministri i Mbrojtjes, Israel Katz, ka theksuar se Izraeli nuk do të tërhiqet nga territoret e pushtuara në Liban derisa marrëveshja e përkohshme të mbetet në fuqi. Katz tha se Izraeli planifikon të qëndrojë “për një kohë të pacaktuar” në zonat që kontrollon në Liban, si dhe në Siri dhe në Rripin e Gazës.
Ndërkohë, Irani e ka lidhur drejtpërdrejt marrëveshjen e përkohshme të luftës me ndalimin e sulmeve izraelite kundër Hezbollahut në Liban. Po ashtu, Israel Katz ka paralajmëruar se, nëse Irani sulmon Izraelin si përgjigje ndaj operacioneve izraelite në Liban, Izraeli do ta godasë Iranin me “forcë të madhe”. Ky qëndrim rrit rrezikun e përshkallëzimit, pikërisht në kohën kur pritej ulje e tensioneve dhe rifillim i procesit diplomatik.
Gjatë dy vjetëve e gjysmë të fundit, Izraeli ka marrë kontrollin e zonave në Gazë dhe, sipas trajektores së përshkruar në këto zhvillime, ka vijuar të ushtrojë ndikim edhe në kontekste të tjera rajonale që lidhen me Libanin. Ndërsa palët negociojnë për armëpushim dhe rihapje të rrugës jetike të transportit përmes Hormuzit, çështja e territorit dhe e pranishmërisë ushtarake izraelite në Liban mbetet një faktor qendror që mund të ndikojë në mënyrën se si do të zbatohet marrëveshja.
Botuar fillimisht në Koha.net
