Vitet e fundit, Shqipëria ka paralajmëruar rritjen e rrezikut nga zjarret në natyrë si pasojë e ndryshimeve klimatike. Megjithatë, teksa sezonet bëhen më intensive dhe flakët përhapen më shpejt, ekspertët kanë ngritur pikëpyetje lidhur me mënyrën si po planifikohen masat e parandalimit dhe menaxhimit të emergjencave. Pas një periudhe ku zjarret kanë prekur zona të ndryshme, të dhënat e raportuara flasin për një sezon që nxjerr në pah dobësi jo vetëm në terren, por edhe në organizimin e përgjithshëm institucional.
Ndërkohë, në fillim të shtatorit, qyteti bregdetar i Himarës u rrethua nga flakët. Sipas raportimeve, zjarri po digjte ullinjtë në kodrat e zonës, duke e kthyer një peizazh tradicional në një vatër rreziku. Flakët u përhapën në një kohë kur temperaturat dhe kushtet atmosferike janë më të favorshme për zhvillimin e zjarreve të pakontrolluara, duke e vështirësuar ndërhyrjen në terren dhe duke rritur presionin ndaj forcave që po vepronin në zonë.
Ndërsa dëmet u shfaqën në mënyrë të dukshme në bimësi dhe në hapësira të gjera, çështja kryesore që po ngrihet ka të bëjë me parandalimin. Shqipëria e ka identifikuar prej vitesh rritjen e rrezikut nga zjarret për shkak të ndryshimeve klimatike, por ekspertët theksojnë se mbetet për t’u sqaruar nëse masat e zbatuara janë të mjaftueshme dhe nëse ato janë të koordinuara mirë mes institucioneve përgjegjëse. Kur zjarret dalin nga kontrolli dhe përparojnë me shpejtësi, testohen drejtpërdrejt planet, procedurat dhe bashkëpunimi praktik.
Një tjetër element i diskutuar lidhet me menaxhimin e situatave emergjente. Në këto raste, koha është vendimtare: sa më herët të ndërhyhet, aq më e ulët është mundësia që zjarri të zgjerohet. Raportimet e bëra gjatë sezonit kanë tërhequr vëmendjen se, përtej ndërhyrjeve të menjëhershme, duhet të ketë një logjikë më të fortë parandaluese dhe një përgjigje të qëndrueshme, që të mos mbështetet vetëm te reagimi pas ndezjes së flakëve. Kjo lidhet me organizimin e burimeve, sinjalizimin, masat në zonat me rrezik të lartë dhe aftësinë për të koordinuar veprimet në terren.
Sezoni i zjarreve nxjerr në pah dobësi sistemike
Sipas analizave të përmendura në raportim, sezoni i zjarreve po shfaq një realitet shqetësues: mijëra hektarë janë djegur, ndërsa sfidat e përballjes me flakët vazhdojnë të ekspozojnë mangësi. Në këtë kuadër, vëmendja nuk drejtohet vetëm te incidentet individuale, por te mënyra si sistemi i menaxhimit të rrezikut po funksionon në tërësi. Nëse rritja e rrezikut nga zjarret është identifikuar prej vitesh, atëherë pyetja që del në plan të parë është pse efektet e sezonit vazhdojnë të jenë kaq të prekshme dhe pse bashkëpunimi institucional nuk duket se i ka minimizuar plotësisht pasojat.
Ekspertët, që kanë ngritur pikëpyetje mbi masat e parandalimit dhe menaxhimin, e lidhin këtë me nevojën për një qasje më të integruar. Kjo do të thotë që parandalimi të mos shihet si një aktivitet i izoluar, por si pjesë e një strategjie të vazhdueshme. Në terren, zjarret në zona me bimësi të dendur dhe në terrene me vështirësi natyrore kërkojnë planifikim të hollësishëm dhe mobilizim të shpejtë. Rastet si ai i Himarës në fillim të shtatorit, ku u rrethua zona dhe flakët po digjnin ullinjtë në kodra, tregojnë se rreziku mund të konkretizohet brenda pak ditësh dhe të prekë drejtpërdrejt ekonominë lokale bujqësore.
Gjatë sezonit, raportimet kanë bërë të qartë se ndryshimet klimatike po ndikojnë në rritjen e rrezikut, por kjo nuk duhet të përkthehet automatikisht në humbje të mëdha pa një reagim të strukturuar. Përballë numrave të raportuar dhe hapësirave të prekura, kërkohet forcim i mekanizmave të parandalimit, përgatitje më e mirë për fazat e emergjencës dhe bashkërendim më i qartë mes institucioneve. Vetëm kështu mund të ulet shtrirja e zjarreve dhe të minimizohen pasojat që prekin tokat, bimësinë dhe komunitetet.
Botuar fillimisht në Albeu
