Profesori amerikan dhe eksperti i Ballkanit, Daniel Serwer, ka paralajmëruar se prania ushtarake e Shteteve të Bashkuara në Kosovë mund të reduktohet në të ardhmen. Sipas tij, skenari i një ndryshimi të rolit amerikan nuk është i pamundur, ndaj Kosova duhet të përgatitet edhe për një zhvillim të tillë.
Në një intervistë për A2CNN, Serwer ka theksuar se do të dëshironte një rritje të pranisë amerikane në Kosovë dhe që trupat të qëndronin. Megjithatë, ai u shpreh se nuk do të habitej nëse do të vinte një tërheqje e pjesshme e forcave amerikane. Mesazhi i tij ishte i drejtpërdrejtë: shoqëria dhe institucionet duhet të mësohen të jetojnë me këtë realitet në rast se ndodh.
“Do doja të shikoja më shumë trupa amerikane në Kosovë dhe të qëndronin, por s’do habitesha edhe nëse do të kishte ndonjë tërheqje. Duhet të mësoheni të jetoni me këtë fakt”, ka thënë Serwer në intervistë. Në këtë mënyrë, ai e zhvendos vëmendjen te nevoja për planifikim afatgjatë të sigurisë, jo vetëm te prezenca aktuale e aleatëve.
Shqipëria mund të rrisë rolin në garantimin e sigurisë në Kosovë
Serwer ka argumentuar se, në rast të një skenari ku SHBA-t zvogëlojnë praninë, Shqipëria, si vend anëtar i NATO-s, mund të ketë një rol më të madh në garantimin e sigurisë në Kosovë. Ai ka vënë në dukje se anëtarësimi i Shqipërisë në aleancën veri-atlantike i jep vendit hapësirë të shtojë angazhimin ushtarak dhe të ruajë një mekanizëm sigurie për rajonin.
Në të njëjtën linjë, eksperti ka theksuar se për Kosovën prioritet mbetet anëtarësimi në NATO dhe Bashkimin Evropian. Sipas tij, hyrja në NATO do të zgjidhte një pjesë të madhe të sfidave të sigurisë që vendi përballet, ndërsa perspektiva drejt BE-së do të sillte edhe dimensionet politike dhe institucionale që lidhen me stabilitetin afatgjatë.
Por, teksa flet për mundësitë e NATO-s, Serwer ka ngritur edhe një dilemë të rëndësishme: gatishmërinë aktuale politike të Kosovës për të hyrë në një proces të tillë. Ai u shpreh se është e vështirë të imagjinohet që NATO të pranojë një anëtar të ri pa një qeveri të qëndrueshme. Kjo vjen si paralajmërim për domosdoshmërinë e konsolidimit të brendshëm politik, në mënyrë që rruga drejt aleancës të ecë më bindshëm dhe pa pengesa të panevojshme.
Ndërkohë, në intervistë Serwer ka ngritur edhe shqetësime lidhur me politikën e Serbisë ndaj Kosovës. Ai ka deklaruar se presidenti Aleksandar Vuçiq po pret një moment të favorshëm gjeopolitik për të vepruar. Sipas tij, Serbia po kërkon një mundësi në të cilën të paktën veriu i Kosovës do të mund të merrej, duke iu shmangur synimit për pjesën tjetër. Serwer ka argumentuar se përfshirja e gjithë Kosovës do ta vendoste Serbinë përballë një lufte guerrile, që sipas tij do të ishte shkatërruese për vendin.
Në këtë kuadër, paralajmërimet e Serwer përfshijnë jo vetëm çështjen e mundshme tërheqjes së pjesshme të trupave amerikane, por edhe nevojën që institucionet kosovare të menaxhojnë realisht skenarë të ndryshëm sigurie. Për ekspertin, roli i NATO-s dhe angazhimi i aleatëve mbeten element kyç, ndërsa qëndrueshmëria politike brenda vendit shihet si kusht vendimtar për çdo hap të rëndësishëm ndërkombëtar.
Botuar fillimisht në Telegrafi