Kosova i është kundërvënë Serbisë në atë që lidhet me shkollimin e fëmijëve të komuniteteve rom dhe ashkali që jetojnë në një lagje në jug të Mitrovicës. Sipas rrëfimeve të prindërve dhe mënyrës si po funksionon shkollimi, fëmijët po mësojnë në shkolla në veri, të cilat operojnë në kuadër të sistemit paralel. Në praktikë, ky vendim po ndikohet nga përfitimet financiare që familjet marrin nga institucionet paralele serbe.
Arsimi i organizuar në veri bëhet kryesisht me logjikën që fëmijët të mos e ndërpresin mësimin. Prindërit që dërgojnë fëmijët e tyre në Mitrovicën e Veriut, sipas rrëfimit, shpjegojnë se pagesat mujore i ndihmojnë për të përballuar shpenzimet e përditshme. Në rastin konkret, nismat dhe stimujt financiarë përmenden si faktor kyç: shtesat prej 40 eurosh në muaj kanë qenë ato që kanë shtyrë disa familje nga lagjja “Adem Voca” në Mitrovicën e Jugut që t’i orientojnë fëmijët drejt shkollimit në veri.
Autoritetet e Mitrovicës së Jugut kanë ndërmarrë, nga ana tjetër, një nismë për t’i integruar edhe këta nxënës në sistemin shtetëror të shkollimit. Qëllimi është që fëmijët të ndjekin mësimin në institucione që veprojnë në kuadër të sistemit të rregullt arsimor, duke u dhënë mundësi familjeve të qëndrojnë në Jug pa pasur nevojë të përballen me transport, distancë dhe kosto të tjera që lidhen me shkollimin në veri.
Prindërit që kanë folur për çështjen kanë kërkuar të mbeten anonimë. Ata kanë thënë se përfitimet financiare që marrin çdo muaj nga institucionet paralele serbe u dalin në ndihmë për të përballuar shpenzimet e jetesës. Një prej tyre ka shpjeguar se kur familja ka vendosur të kthehet në lagjen e tyre në Jug, ka pasur synim që fëmija të vazhdonte shkollën pa ndërprerje, duke argumentuar se ndihma që ofrohet përmes mekanizmave socialë nga Kosova nuk mjafton për të mbuluar të gjitha shpenzimet.
“Kur e kemi bërë kthimin këtu, kur kthemi me demek fëmija me vazhdu shkollën aty në veri, që mos me iu ndërpre shkolla. Ne kemi ardhur prej veriut, jemi zhvendosur këtu para 17 vjetëve… Shtesat e Kosovës me një social s’po mundemi me arritë se po duhet me pagu ujin, rrymën, ujin, bërllokun e s’po dalin këto për qata po shkojnë fëmija në Veri me i bo do kushte më të mira”, ka thënë banori. Në thelb, ai thekson se përkrahja financiare që po ofrohet për familjet në sistemin e Kosovës nuk po e mbulon realisht koston e jetesës, çka e bën më tërheqëse alternativën ku përmenden pagesat prej 40 eurosh.
Ndërkohë, disa nga fëmijët kanë treguar se mësimi zhvillohet në gjuhën serbe. Ata thonë se ndjekin lëndë të ndryshme dhe se shkollimi është i organizuar në institucione në veri. Por, një pjesë e tyre kanë shfaqur vështirësi në të kuptuarit e gjuhës, duke thënë se nuk e kuptojnë plotësisht serbishten. Kjo, sipas rrëfimeve, ua bën nxënien më të vështirë, sidomos kur gjuha e mësimit nuk përputhet me aftësitë gjuhësore që kanë në ditët e para.
40 euro në muaj janë shtysa kryesore për fëmijët drejt shkollave në veri
Historia në Mitrovicë lidhet drejtpërdrejt me mënyrën si po funksionojnë stimujt financiarë dhe si po ndërlidhen ata me vendimet e familjeve për shkollim. Për familjet që jetojnë në lagjen “Adem Voca”, shtesat mujore e kanë bërë më të lehtë ruajtjen e ritmit të mësimit për fëmijët, por edhe i kanë dhënë një arsye shtesë për të mos i çuar në sistemin shtetëror në Jug. Në këtë kontekst, nisma e autoriteteve komunale në Mitrovicën e Jugut vjen si përpjekje për të ulur varësinë ndaj stimulimeve paralele, duke i hapur rrugë integrimit në institucionet vendore.
Ngjarjet dhe vendimet po zhvillohen brenda një kohe kur, sipas përshkrimit, familjet kanë kaluar nëpër zhvendosje dhe kanë kërkuar të ruajnë kontinuitetin shkollor. Një pjesë e prindërve e lidhin vendimin për dërgimin e fëmijëve në veri me periudhën e zhvendosjes dhe nevojën për të mos e ndërprerë mësimin. Ndërkaq, për prindërit, kriteri i financës vazhdon të jetë përcaktues: pa mbulimin e shpenzimeve bazë, ata thonë se nuk arrijnë të përballojnë tarifat e nevojshme vetëm me ndihmat që sipas tyre ofrohen përmes mekanizmave të Kosovës.
Në fund, çështja mbetet e ngjashme edhe në ditët e mësimit: fëmijët përshkruajnë procesin mësimor në gjuhën serbe dhe përballjen me vështirësi në të kuptuar, ndërsa autoritetet lokale në Jug po kërkojnë rrugë për t’i futur këta nxënës në sistemin shtetëror të shkollimit. Nisma e integrimit përmendet si një hap konkret, ndërsa stimujt financiarë dhe pasojat e tyre te vendimet e familjeve vazhdojnë të ndikojnë drejtpërdrejt në orientimin e nxënësve në Mitrovicë.
Botuar fillimisht në Koha.net