Samiti i NATO-s që po zhvillohet në Ankara pritet të nxjerrë në pah një përpjekje të re të aleancës për rritjen e aftësive ushtarake në Evropë. Në qendër të diskutimeve do të jetë një plan i lidhur me raketat me rreze të gjatë, ku 12 shtete aleate pritet të angazhohen me shpenzime që i kalojnë 50 miliardë dollarët gjatë 10 viteve të ardhshme.
Projektit i referohen me emrin “Goditja e thellë precize”, një iniciativë që synon të forcojë mbrojtjen e kontinentit evropian me municione që kanë rreze më të madhe veprimi. Sipas të dhënave të përcjella, diskutimet pritet të zhvillohen më vonë të mërkurën, brenda kuadrit të samitit, i cili po mbahet në Ankara.
“Goditja e thellë precize” konsiderohet si një nga mbrojtjet më të forta të NATO-s përsa i përket aftësive të goditjes. Këto armë janë projektuar që të kenë mundësinë të godasin objektivat deri në 300 kilometra larg, duke u dhënë aleatëve një fleksibilitet më të madh në planifikimin e mbrojtjes. Për këtë arsye, iniciativa shikohet si pjesë e përpjekjes së NATO-s për të pasur kapacitete të besueshme në distanca të mëdha.
Në komunikimet e lidhura me këtë nismë, kryeministri i dorëhequr britanik, Keir Starmer, ka deklaruar se iniciativa “do të ndihmojë evropianët të mbajnë NATO-n e sigurt edhe për vite të tëra”. Ky objektiv lidhet me sigurimin e funksionimit afatgjatë të aleancës, përmes rritjes së mbrojtjes dhe kapaciteteve, sidomos në një periudhë kur vendet evropiane po kërkojnë të intensifikojnë investimet në siguri.
“Goditja e thellë precize”: NATO drejt zyrtarizimit të 50 miliardë dollarëve
Ndërkohë, sipas planifikimit të bërë publik, projekti nuk pritet të finalizohet deri në vitin 20230. Afati i përmendur tregon se bëhet fjalë për një proces që kërkon kohë: nga diskutimet në samit deri te zbatimi i plotë dhe operacionalizimi i kapaciteteve të planifikuara. Kjo fazë e gjatë tregon edhe përmasat e programit, si dhe nevojën për koordinim mes vendeve që po marrin pjesë në iniciativë.
Paralelisht me diskutimet për raketat me rreze të gjatë, zhvillimet politike dhe vendimet strategjike në Shtetet e Bashkuara kanë qenë gjithashtu në fokus të vëmendjes. Në qershor, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, pati njoftuar se SHBA-ja do të rishikojë praninë e forcave amerikane në Evropë. Ky sinjal është parë si një element që ndikon në mënyrën se si do të organizohen dhe financohen edhe programet e mbrojtjes brenda aleancës.
Një tjetër element i rëndësishëm në këtë kontekst është qëndrimi i presidentit Donald Trump lidhur me shpenzimet e anëtarëve të NATO-s për mbrojtje dhe siguri. Ai ka përsëritur disa herë se dëshiron që shtetet anëtare të shpenzojnë deri në 5 për qind të bruto produktit të brendshëm në mbrojtje dhe siguri deri më 2035. Kjo kërkesë lidhet drejtpërdrejt me presionin për rritje buxheti në vendet aleate dhe, për rrjedhojë, me mundësinë që projektet si “Goditja e thellë precize” të marrin mbështetjen e nevojshme financiare.
Te 12 shtetet që pritet të përfshihen në shpenzimet e planifikuara për raketa me rreze të gjatë, diskutimet në Ankara do të shërbejnë si moment kyç për të ecur më tej drejt zyrtarizimit të objektivave financiare dhe ushtarake. Me një horizont 10-vjeçar dhe një vlerë mbi 50 miliardë dollarë, iniciativa pritet të ndikojë në mënyrën si NATO i planifikon mbrojtjes në Evropë në vitet që vijnë, duke e vendosur theksin te aftësitë me distancë dhe te mbështetja e qëndrueshme për aleancën.
Botuar fillimisht në Koha.net
