Udhëheqësit e vendeve të G7 pritet të mblidhen në Evian të Francës për të diskutuar një sërë çështjesh të mprehta ndërkombëtare, me luftën në Ukrainë dhe tensionet në Gjirin Persik si dy nga temat kryesore. Samiti do të zhvillohet nga e hëna deri të mërkurën, më 15–17 qershor, në brigjet e Liqenit të Gjenevës, duke e kthyer sërish Francën në qendër të një prej eventeve më të rëndësishme në skenën globale.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky thuhet se po planifikon një udhëtim në Liqenin e Gjenevës, ku pritet të zhvillohet takimi. Zyrtarët francezë kanë njoftuar se Zelensky do të marrë pjesë në takimin e G7 të martën në mëngjes, më 16 qershor. Megjithatë, ende nuk është sqaruar nëse pjesëmarrja e tij do të jetë personalisht apo përmes lidhjes video.
Francezët po e mbajnë këtë vit presidencën e grupit të “shtatë kombeve kryesore të industrializuara në botë”, që tradicionalisht shoqërohet me masa të forta sigurie. Arsyeja lidhet edhe me rrezikun e protestave masive, të cilat shpesh e shoqërojnë agjendën e samiteve të këtij formati. Në Evian, autoritetet kanë marrë masa të tilla që përfshijnë edhe arrestime, ndërsa agjenda pritet të përqendrohet në flukset globale të migracionit, mbrojtjen e klimës, si dhe në hendekun e pasurisë mes të pasurve dhe të varfërve—por edhe në protestat e paralajmëruara.
Evian ka një histori të ngjashme me samitet e mëparshme të G-së. Në vitin 2003, kur Samiti zhvillohej në të njëjtin vend dhe grupi quhej ende G8 (pasi merrte pjesë edhe Rusia), u regjistruan një numër i madh grabitjesh dyqanesh. Dëmi i shkaktuar atëherë arriti në dhjetëra miliona euro, duke e bërë sigurinë një element thelbësor edhe për takimet e sotme.
Samiti synon të ruajë konsensusin për mbështetjen ndaj Ukrainës
Samiti vjen edhe në një moment ku është rikthyer pyetja nëse formati i G7 pasqyron realisht ekuilibrin aktual të fuqive botërore. Kina, për shembull, nuk është pjesë e këtij mekanizmi. Diana Panke, profesoreshë e shkencave politike në Universitetin e Lirë të Berlinit, ka theksuar se ende beson se formati është i përshtatshëm, pasi G7 u krijua si një takim informal i vendeve kryesore industriale që ndanin një orientim liberal-demokratik dhe, sipas saj, Kina nuk përfshihet në këtë kategori. Ndërkohë, Rusia u pranua pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, fillimisht për shkak të angazhimit për vlera të tilla, por Moska nuk është ftuar në takime që nga viti 2014, duke bërë që G8 të kthehej sërish në G7.
Në prapaskenë, përgatitjet pritet të luajnë një rol të rëndësishëm. Sipas Panke, vlera e G7 qëndron te fakti se diskutimet paraprake zhvillohen edhe në nivele të ministrive—nga ministrat e financave dhe ekonomisë për çështje tregtare, te ministrat e zhvillimit. Ministrat e financave, për shembull, kanë qenë të përfshirë intensivisht në çështjen e Ukrainës, ku një element kyç ka qenë konfirmimi i ndërsjellë i qëndrimit të tyre për të refuzuar agresionin brutal të Rusisë kundër Ukrainës. Në këtë kuadër, fati i Ukrainës pritet të jetë një temë qendrore në Evian.
Burime qeveritare gjermane tregojnë se situata ushtarake në konfliktin me Rusinë ka ndryshuar në muajt e fundit. Pas disa sukseseve, Ukraina mund të shpresojë se dera e bisedimeve të paqes me Presidentin rus Vladimir Putin mund të hapet së shpejti. Evropianët, nga ana tjetër, synojnë të jenë pjesë e këtij procesi. Për këtë arsye, mikpritësi i samitit, Presidenti francez Emmanuel Macron, komentoi javën e kaluar se është shumë e rëndësishme të rifitohet konsensusi brenda G7 për mbështetjen ndaj Ukrainës.
Në të njëjtën linjë, Kancelari gjerman Friedrich Merz u shpreh në Bundestag javën e kaluar se një paqe e qëndrueshme mund të arrihet vetëm përmes negociatave që përfshijnë Ukrainën, Rusinë, SHBA-në dhe Evropën—duke nënkuptuar se nuk ka rrugë tjetër. Krahas Ukrainës, një tjetër temë kyçe në Evian do të jetë lufta kundër Iranit. Diana Panke beson se shumica e vendeve të G7 do të përpiqen ta bindin Presidentin Trump që ta përfundojë luftën sa më shpejt të jetë e mundur, me objektiv kryesor arritjen e një konsensusi për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe garantimin e kalimit të lirë nëpër këtë ngushticë.
Presidenti amerikan Donald Trump ka konfirmuar praninë e tij në samit. Ndërkohë, njoftohet edhe për arritjen e një marrëveshje kornizë me Iranin, ndërsa flitet madje për mundësinë që të premten të nënshkruhet marrëveshja paqësore. Përveç çështjeve të sigurisë, në agjendë pritet të ketë edhe diskutime mbi potencialin ekonomik të inteligjencës artificiale. Për këtë arsye, francezët kanë ftuar, mes të tjerëve, Sam Altman, kreun e kompanisë së softuerëve OpenAI, që do të vijë nga San Francisco për t’u bashkuar me takimin në Liqenin e Gjenevës.
Siç ndodhi edhe në samitin e kaluar të G7 në Kanada, nuk ka plane që shtatë udhëheqësit të nënshkruajnë një deklaratë të përbashkët përfundimtare. Qëllimi është të arrihet marrëveshje mbi tema specifike, ndërsa të gjithë shpresojnë që këtë herë të mos ketë përplasje me Trump, pas faktit se ai u largua nga takimi i G7 në Kanada në fillim të vitit 2025.
Botuar fillimisht në Gazeta Express