Një studim i kryer nga Instituti Portugez për Sjelljet dhe Varësitë që Shkaktojnë Varësi (ICAD) tregon se të rinjtë po kalojnë gjithnjë e më shumë kohë në internet. Sipas gjetjeve të raportuara, 18-vjeçarët janë ata që shfaqin rritjen më të dukshme, veçanërisht kur bëhet fjalë për rrjetet sociale dhe përdorimin përmes telefonit celular.
Të dhënat bazohen në një anketë me të rinj që marrin pjesë në Ditën Kombëtare të Mbrojtjes 2025. Përgjigjet japin një tablo më të qartë të zakoneve të përdorimit, sa orë u duhet interneti në baza ditore dhe në cilat aktivitete investohet më shumë koha, nga platformat sociale deri te kërkimet online, lojërat dhe shikimi i përmbajtjeve audiovizive.
Në total, shumica e të rinjve (60%) deklarojnë se e përdorin internetin mesatarisht katër orë e më shumë në ditë. Rritja vjen edhe me një tregues tjetër: përdorimi intensiv, pra pesë orë ose më shumë në ditë, shfaqet në rritje krahasuar me vitet e kaluara. Studimi nënvizon se ky nivel i kohës së shpenzuar nuk nënkupton domosdoshmërisht vetë problemet, por pasqyron mënyrën se si të rinjtë e ndërtojnë jetën mes asaj fizike dhe asaj virtuale, shpesh të ndërthurura me të reja sjelljeje dhe mënyra veprimi.
Rrjetet sociale: sa orë po harxhohen çdo ditë
Rrjetet sociale dalin si platformat më të përdorura nga të rinjtë. Pothuajse të gjithë preferojnë t’i qasen këtyre shërbimeve përmes telefonit celular. Megjithatë, shifrat tregojnë një shpërndarje të gjerë: pothuajse 45% e të anketuarve thonë se kalojnë rreth dy deri në tre orë në platforma si TikTok, Facebook dhe Instagram. Në të njëjtën kohë, 13% e të rinjve deklarojnë se qëndrojnë rreth gjashtë orë ose më shumë në rrjete sociale.
Përveç rrjeteve sociale, interneti përdoret edhe për arsye të tjera që ndikojnë në rritjen e kohës totale në ekran. Të rinjtë përmendin kërkimet online, si për lexim apo studim, lojërat (duke përfshirë edhe bastet) dhe shikimin e filmave, videove dhe tutorialeve. Këto kategori mbeten të rëndësishme për të kuptuar pse koha online po rritet jo vetëm nëpërmjet “scroll”-it në rrjete sociale, por edhe përmes aktiviteteve të ndryshme argëtuese dhe informative.
Një tjetër gjetje lidhet me moshën kur të rinjtë kanë filluar përdorimin e internetit. Në vitin 2025, 99% e të anketuarve thanë se kishin filluar të përdornin internetin para moshës 16 vjeç. Po ashtu, 39% treguan se e kishin nisur para moshës 10 vjeç. Studimi e vlerëson këtë si një shenjë të rëndësishme, pasi përqindja duket se është rritur, duke treguar se interneti po hyn në jetën e njerëzve në një moshë gjithnjë e më të hershme.
Studimi vëren edhe dallime mes gjinive. Rritja rezulton pak më e theksuar tek gratë e reja sesa tek burrat e rinj. Gratë e reja duken të kalojnë më shumë kohë në rrjete sociale, ose duke kërkuar në internet, ndërsa burrat e rinj priren të shpenzojnë më shumë kohë duke luajtur lojëra. Në rastin e lojërave të fatit online, niveli i përdorimit rezulton sërish i konsiderueshëm: 17% e 18-vjeçarëve vendosin baste online, ku 30% janë të rinj meshkuj dhe 5% të reja.
Pjesa e studimit që lidhet me problemet e mundshme vjen edhe si paralajmërim për ndikimet që mund të ketë përdorimi i tepërt i internetit, sidomos tek adoleshentët. ICAD ka shqyrtuar nëse mostra e saj kishte përjetuar të paktën një nga disa efekte, si performancë e dobët në shkollë ose në punë; probleme shëndetësore që kërkojnë kujdes mjekësor; probleme sjelljeje në shtëpi; vështirësi financiare; incidente dhune ose sjelljeje të çrregullt; si dhe episode të shqetësimit emocional.
Në përgjithësi, 35% e të rinjve thonë se kishin përjetuar të paktën një nga këto shtatë probleme në 12 muajt para anketës. Problemi më i përmendur (20%) është shqetësimi emocional, i përshkruar si mungesë motivimi, trishtim, pakënaqësi, vetmi dhe ankth. Pas tij renditet performanca më e dobët në shkollë ose në punë, me 17%.
Gjetjet lidhen edhe me debatet që po zhvillohen në Evropë për politikat e BE-së lidhur me përdorimin e rrjeteve sociale nga të rinjtë dhe fëmijët. Një raport i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), i publikuar në fillim të vitit të kaluar, identifikoi dominimin e botës digjitale në jetën e të rinjve si një nga shkaqet kryesore të vetmisë në mbarë botën. Sipas të dhënave të përmendura, koha e tepërt para ekranit lidhet me aktivitet fizik më të ulët, gjumë më të dobët, si dhe me ankth, depresion, stres dhe izolim social. Ndërkohë, planet e Mbretërisë së Bashkuar për të ndaluar adoleshentët të hyjnë në rrjete sociale kanë rindezur një debat që po zhvillohet në të gjithë Evropën: Franca, Spanja, Austria, Greqia dhe Danimarka po diskutojnë masa për të kufizuar aksesin e të miturve, me shqetësime që variojnë nga ngacmimi kibernetik dhe dizajni problematik i platformave deri te tragjeditë si vetëvrasja dhe vetëdëmtimi.
Botuar fillimisht në Telegrafi