Një hulumtim i ri nga Japonia, i bazuar në një periudhë vëzhgimi prej nëntë vitesh, ka nxjerrë në pah një lidhje shqetësuese mes numrit të dhëmbëve natyralë që një person ka dhe rrezikut për të zhvilluar demencë. Studimi sugjeron se shëndeti oral mund të lidhet më ngushtësisht me shëndetin e trurit nga sa është menduar më parë, duke e bërë kujdesin për dhëmbët një pjesë të rëndësishme të strategjive parandaluese.
Rezultatet vijnë nga një analizë e të dhënave të 47.293 personave mbi moshën 65 vjeç, të përfshirë në studimin japonez për shëndetin dhe plakjen (Japan Gerontological Evaluation Study). Gjendja shëndetësore e pjesëmarrësve u monitorua për rreth nëntë vjet, nga viti 2013 deri në vitin 2022. Gjatë kësaj periudhe, 8.247 pjesëmarrës, që përbëjnë 17,4 për qind të totalit, zhvilluan demencë.
Studiuesit përdorën numrin e dhëmbëve natyralë të mbetur si tregues të gjendjes së shëndetit oral. Arsyeja është se humbja e dhëmbëve shpesh lidhet me probleme afatgjata, përfshirë kariesin e avancuar dhe sëmundjet e rënda të mishrave të dhëmbëve. Përmes analizës së të dhënave, u evidentua një lidhje e qartë mes numrit më të vogël të dhëmbëve dhe shfaqjes më të shpeshtë të demencës, edhe pse mekanizmat e saktë nuk janë kuptuar plotësisht.
Sa më pak dhëmbë natyralë, aq më i lartë rreziku i demencës
Sipas të dhënave të studimit, te personat që kishin të paktën 20 dhëmbë natyralë u regjistruan 1,63 raste demence për 100 person-vite. Ky tregues rritet dukshëm në grupet me më pak dhëmbë. Te ata me 10–19 dhëmbë, norma u rrit në 2,31 raste për 100 person-vite, ndërsa te pjesëmarrësit me 1–9 dhëmbë arriti në 2,97. Norma më e lartë, 4,34 raste për 100 person-vite, u vërejt te personat që nuk kishin asnjë dhëmb natyral.
Edhe pas rregullimeve statistikore sipas moshës, gjinisë dhe të ardhurave, rreziku mbeti më i lartë te grupet me më pak dhëmbë. Krahasuar me pjesëmarrësit që kishin të paktën 20 dhëmbë, rreziku rezultoi 14 për qind më i lartë te ata me 10–19 dhëmbë, 12 për qind më i lartë te ata me 1–9 dhëmbë dhe 27 për qind më i lartë te personat pa dhëmbë natyralë.
Hulumtimi u ndal edhe te roli i mundshëm i humbjes së dhëmbëve krahas faktorëve të tjerë të njohur të rrezikut për demencë. Studiuesit vlerësuan se humbjes së dhëmbëve mund t’i atribuoheshin potencialisht 7,2 për qind e rasteve të demencës në popullatën e analizuar, nëse lidhja do të ishte shkakësore. Në renditjen e faktorëve të shqyrtuar, humbja e dhëmbëve u vendos e treta ndër 13 faktorët, pas simptomave depresive (10,5 për qind) dhe izolimit social (9,4 për qind).
Ndërkohë, diferencat sipas gjinisë shfaqën pozicione të ndryshme. Te meshkujt, përqindja arriti në 12 për qind, duke e vendosur humbjen e dhëmbëve të parën ndër faktorët e shqyrtuar. Te gratë, përqindja ishte 6,1 për qind, duke zënë vendin e katërt.
Për të shpjeguar pse shëndeti i dhëmbëve mund të lidhet me funksionimin e trurit, studiuesit propozojnë disa mekanizma të mundshëm. Së pari, humbja e dhëmbëve mund ta vështirësojë përtypjen dhe të kufizojë konsumimin e ushqimeve të caktuara, çka mund të ndikojë në cilësinë e ushqyerjes dhe në marrjen e lëndëve ushqyese të rëndësishme për trurin. Së dyti, mungesa e dhëmbëve mund të ndikojë në vetëbesim dhe në pjesëmarrjen në aktivitete shoqërore, duke favorizuar izolimin social, i cili tashmë është lidhur me demencën. Së treti, sëmundjet e mishrave të dhëmbëve mund të shoqërohen me procese inflamatore që ndikojnë edhe në pjesë të tjera të organizmit. Megjithatë, këto mbeten shpjegime të mundshme dhe nuk janë vërtetuar si shkaktarë të drejtpërdrejtë të demencës.
E rëndësishme është të theksohet se studimi nuk nënkupton që humbja e dhëmbëve shkakton demencë. Studiuesit theksojnë se rezultatet tregojnë një lidhje statistikore, jo një marrëdhënie të provuar shkak-pasojë. Hulumtimi kishte edhe kufizime, përfshirë përdorimin e të dhënave të raportuara nga vetë pjesëmarrësit, prandaj nuk mund të nxirret përfundimi se humbja e dhëmbëve është shkak i demencës apo se ruajtja e tyre parandalon domosdoshmërisht sëmundjen.
Sidoqoftë, të dhënat përforcojnë rëndësinë e kontrolleve të rregullta stomatologjike, trajtimit të sëmundjeve të mishrave të dhëmbëve dhe ruajtjes së funksionit të përtypjes. Kujdesi për shëndetin oral mund të konsiderohet një pjesë e rëndësishme e përpjekjeve më të gjera për ruajtjen e shëndetit të trurit gjatë plakjes.
Botuar fillimisht në Telegrafi
