Që kur Kremlini ka rritur kontrollin mbi internetin gjatë këtij viti, rusët po i drejtohen zgjidhjeve teknike gjithnjë e më të sofistikuara për të shmangur monitorimin shtetëror dhe kufizimet ndaj aplikacioneve të huaja të njohura, si WhatsApp i kompanisë Meta dhe aplikacioni i mesazheve Telegram.
Në një kafene të qetë, ku ofrohet internet falas dhe kafe, një dizajnere ruse e interierit tregon se përdor një VPN (Virtual Private Network – Rrjet Privat Virtual) për të biseduar me miqtë jashtë vendit, përmes shërbimit amerikan të mesazheve WhatsApp. Në Rusi, WhatsApp është bllokuar, ndaj lidhja përmes VPN-së shërben si mënyrë për ta anashkaluar kufizimin dhe për të mbajtur komunikimin.
Më pas, ajo çaktivizon VPN-në për të kryer një veprim tjetër: blerjen e një bilete në faqen e Hekurudhave Ruse. Kjo faqe, sipas shembullit të përshkruar, nuk i lejon përdoruesit që përdorin mjete për të fshehur vendndodhjen e tyre. Kjo do të thotë se e njëjta pajisje dhe e njëjta lidhje interneti nuk mund të përdoren vazhdimisht për të gjitha shërbimet, pasi rregullat ndryshojnë sipas platformës që hapet.
Për t’u marrë me këtë “ndarje” mes nevojave të ndryshme, ajo kalon edhe në një pajisje tjetër. Më pas, përdor një telefon të dytë për të kontrolluar mesazhet nga klientët në një aplikacion të kontrolluar nga shteti, MAX. Ndërsa WhatsApp shërben për komunikim jashtë vendit, MAX është i orientuar për përdorim brenda kornizës që vendoset nga autoritetet.
Ndërrimi i VPN-së dhe pajisjeve bëhet rutinë për shumë përdorues në Rusi
Rasti i përshkruar tregon se anashkalimi i kufizimeve nuk është vetëm çështje e “një aplikacioni”, por një proces që kërkon ndërhyrje në mënyrën si përdoren shërbimet. Kur VPN-ja është e ndezur, komunikimi i lidhur me WhatsApp bëhet i mundur për biseda me jashtë vendit. Por kur kërkohet qasje në shërbime të tjera, si blerja e biletave te Hekurudhat Ruse, përdoruesit përballen me kufizime që synojnë pikërisht maskimin e vendndodhjes.
Me rritjen e kontrollit të Kremlinit mbi internetin këtë vit, rusët po përshtaten me skenarë të ngjashëm: ata vendosin filtra, aktivizojnë e çaktivizojnë lidhjet, apo përdorin kanale të ndryshme komunikimi sipas rregullave të secilës faqe dhe aplikacion. Në këtë kontekst, Telegram-i, ashtu si WhatsApp, është një nga aplikacionet e huaja të njohura që lidhet me kufizime dhe që nxit përdorimin e mjeteve për shmangie të monitorimit shtetëror.
Rrethana të tilla shpjegojnë pse përdorimi i VPN-ve dhe i aplikacioneve alternative po bëhet pjesë e praktikës së përditshme për një pjesë të njerëzve. Zgjedhjet teknike po bëhen më të ndërlikuara, jo thjesht për të hyrë në shërbime të bllokuara, por për të menaxhuar situata ku disa platforma punojnë vetëm kur maskimi i vendndodhjes nuk është aktiv. Në fund të kësaj, komunikimi profesional dhe komunikimi personal po ndahen në kanale të ndryshme, duke përdorur edhe pajisje të ndryshme kur është e nevojshme.
Edhe pse shembulli lidhet me një dizajnere dhe një ditë të zakonshme pune, ai reflekton një realitet më të gjerë të përdorimit të internetit në Rusi, ku kontrollet e shtuara ndikojnë drejtpërdrejt te aplikacionet e përditshme dhe te mënyra si njerëzit kryejnë pagesa apo blejnë shërbime. Datimi i ngjarjes, 22 qershor 2026, lidhet me periudhën kur ndryshimet në kontrollin digjital po shtyjnë gjithnjë e më shumë përdorues drejt zgjidhjeve të reja teknike, për të ruajtur aksesin dhe lidhjen me shërbime që janë të kufizuara.
Botuar fillimisht në Koha.net