Në vitin 1994, Ibrahim Rugova i bëri një apel të fortë botës ndërkombëtare nga Prishtina. Në kujtimet e tij, Giancarlo Salvoldi tregon se asokohe ndodhej në kryeqytet si anëtar i Komisionit të Mbrojtjes të Dhomës së Deputetëve. Gjatë një takimi, sipas rrëfimit, Rugova ia shprehu mesazhin e tij drejtpërdrejt, me një ton që theksonte realitetin e gjendjes së Kosovës në atë kohë.
Salvoldi përshkruan se Rugova i tha: “Ka ardhur koha që bota ta kuptojë se kosovarët shpërfillen nga të gjithë, por janë gjallë”. Kjo fjali, siç del nga rrëfimi, nuk kishte thjesht karakter përshkrues, por synonte të hapte sytë e institucioneve ndërkombëtare që po e trajtonin çështjen e Kosovës pa e marrë seriozisht zërin e popullit. Në të njëjtën vazhdë, Rugova e shoqëroi mesazhin me një kërkesë të qartë drejtuar Evropës dhe aktorëve të tjerë ndërkombëtarë.
Apeli vazhdoi me një thirrje specifike: “Thuajini Evropës se ne nuk kërkojmë as bukë, as armë, por përkrahje për luftën tonë demokratike dhe paqësore”. Në rrëfim theksohet se mesazhi synonte të sqarojë se rruga e Kosovës nuk ishte ajo e dhunës, por e një rezistence me qasje politike dhe civile. Rugova kërkonte mbështetje, jo për furnizim material, por për përkrahje politike dhe morale për një proces që ai e quante luftë demokratike e paqësore.
Salvoldi tregon se Rugova e mbylli këtë apel me një frazë që pasqyronte edhe shqetësimin për perspektivën e ardhshme: “Lufta nuk është e pashmangshme”. Në atë moment, sipas rrëfimit, mesazhi nuk vinte vetëm si konfirmim i bindjes, por edhe si paralajmërim për rrezikun që mund të lindte nga keqkuptimi i botës ndaj asaj që po ndodhte në Kosovë. Kështu, apeli i vitit 1994 u paraqit si një thirrje për të mos e lënë çështjen të rrëshqasë drejt një përplasjeje të pashmangshme.
Pas këtij tregimi personal të asaj periudhe, artikulli kalon në një vështrim të gjerë mbi rolin e Ibrahim Rugovës. Ai paraqitet si një figurë që zë vend mes atyre që lidhen me nocionin e “paqebërësve” të shekullit XX. Përmenden edhe emra të tjerë të lidhur me lëvizjet jo të dhunshme dhe me paqen, siç janë Mahatma Gandhi, Martin Luther Kingu, Papa Gjon Pali II, Mihail Gorbaçovi, Jicak Rabini, Nelson Mandela dhe Dalai Lama.
Në këtë kontekst, artikulli ngre pyetjen nëse Rugova fitoi apo humbi, duke thënë se kjo pyetje, sipas tekstit, vlen për të gjithë përkrahësit e mosdhunës. Për ta, përgjigjja nuk paraqitet si e thjeshtë, sepse në disa rrafshe ata humbën, ndërsa në të tjera fituan. Në atë mënyrë, Rugova shihet si dikush që, edhe kur përballej me pengesa, ndikoi në ndërgjegjen dhe gjendjen e njerëzimit, duke e çuar përpara një ide të rezistencës paqësore.
Strategjia e Rugovës: “Lufta nuk është e pashmangshme”
Teksti e përshkruan Rugovën si një figurë që ishte “njëherazi e dobët dhe i fortë”. Por, sipas analizës që ofron artikulli, kjo “dobësi” nuk kuptohet si paaftësi. Ajo lidhet me strategjinë e tij për të arritur synimet duke hedhur poshtë kulturën sunduese të luftës. Në këtë mënyrë, artikulli e lidh zgjedhjen e tij për rrugën paqësore me një llogari politike: të mos e çonte çështjen drejt një konflikti të armatosur, por të kërkonte njohje dhe përkrahje për një proces demokratik e paqësor.
Artikulli kujton edhe rrugëtimin institucional të Rugovës. Ai thotë se Rugova u zgjodh fshehurazi president i Kosovës, i cili fitoi “nga qëndresa triumfuese paqësore”. Më pas, sipas tekstit, ai pësoi disfatën që solli shfaqja e qëndresës së armatosur fitimtare. Në vijim, Rugova u zgjodh zyrtarisht President i Kosovës, e cila kishte shpallur veten të pavarur. Këto faza paraqiten si ngjarje që e mbajnë të lidhur strategjinë e tij me zhvillimet politike që pasuan.
Në analizë, artikulli e lidh qasjen e Rugovës me një ide të Shën Palit: “Në dobësinë time qëndron forca ime”. Po aty shtrohet edhe një skenar alternativ: teksti thotë se Rugova mund të kishte udhëhequr ushtri kundër Serbisë, siç ndodhi dhjetë vjet më vonë me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. Argumenti që përdor artikulli është se me autoritetin dhe fuqinë që ai zotëronte, njerëzit do ta kishin ndjekur. Por Rugova, sipas rrëfimit analitik, “hodhi poshtë rrugët e shkurtra”, duke i dhënë përparësi rrugës që ai e konsideronte të drejtë dhe në përputhje me parimin e mosdhunës.
Botuar fillimisht në Koha.net