Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, ka deklaruar se Irani nuk do të jetë në gjendje të vendosë taksa në Ngushticën e Hormuzit si pjesë e ndonjë marrëveshjeje përfundimtare me Shtetet e Bashkuara. Sipas tij, një rregullore e tillë do të shkelte ligjin ndërkombëtar, duke e bërë të qartë se SHBA nuk pranon një skenar ku pagesat për kalimin detar vendosen nga një palë e vetme në një pikë strategjike.
Rubio e ka lidhur këtë qëndrim me parimin se Ngushtica e Hormuzit është një korsi ndërkombëtare detare. Ai ka theksuar se asnjë vend nuk duhet të ketë të drejtë të vendosë tarifa për anijet që kalojnë nëpër këtë rrugë, pasi veprimi i tillë bie ndesh me rregullat e pranuara në marrëdhëniet juridike ndërkombëtare. Në këtë mënyrë, mesazhi i tij është fokusuar te mbrojtja e lirisë së lundrimit dhe respektimi i normave ligjore ndërkombëtare.
Gjatë deklaratës, Rubio u shpreh se çështja nuk është vetëm politike, por edhe juridike. Ai tha se çdo përpjekje për të futur taksa në një korridor detar të përbashkët do të përbënte shkelje të ligjit ndërkombëtar. Për këtë arsye, Irani, si një nga aktorët kryesorë të rajonit, sipas SHBA-së nuk mund të marrë një rol për vendosjen e pagesave për transitin detar në Ngushticën e Hormuzit, edhe në rast se do të kishte një proces marrëveshjeje.
Rubio e përshkroi Ngushticën e Hormuzit si një korridor ku kalojnë interesat dhe transporti detar i shumë vendeve. Në logjikën e tij, nuk bëhet fjalë për një ngushticë që i përket njëanshëm një shteti të vetëm, por për një segment detar që funksionon si pjesë e rrugëve ndërkombëtare. Kjo është arsyeja pse SHBA po e vendos theksin te argumenti i ligjit ndërkombëtar: nëse taksat do të vendoseshin, atëherë do të cenohej një parim themelor i përdorimit të rrugëve detare ndërkombëtare.
Ngushtica e Hormuzit mbetet korridor ndërkombëtar: Irani s’mund të vendosë tarifa
Qëndrimi i Rubio vjen në kuadër të diskutimeve rreth marrëveshjeve dhe modaliteteve që mund të përfshijnë shkallë të ndryshme angazhimi mes SHBA-së dhe Iranit. Megjithatë, edhe në skenarin e një marrëveshjeje përfundimtare, sekretari i Shtetit i SHBA-së ka bërë të qartë se taksat në ngushticë nuk do të lejohej. Pra, pavarësisht negociatave, çështja konsiderohet si vijë e kuqe nga ana e Uashingtonit.
Në deklarimin e tij, Rubio nënvizoi se rregullimi i tillë do të përbënte shkelje të ligjit ndërkombëtar dhe, si pasojë, nuk do të ishte i pranueshëm. Ky qëndrim e zhvendos diskutimin nga “çfarë do të bënte Irani” te “çfarë lejohet sipas rregullave ndërkombëtare”. Po ashtu, ai sugjeron se SHBA do ta trajtojë çështjen e tarifave jo si instrument tregtar, por si çështje të së drejtës së përdorimit të një rruge detare me dimension ndërkombëtar.
Mesazhi përmbyllës është i drejtpërdrejtë: Rubio ka deklaruar se Irani nuk mund të vendosë taksa në Ngushticën e Hormuzit si pjesë e ndonjë marrëveshjeje përfundimtare me SHBA-në. Ai e argumentoi këtë duke thënë se çdo rregullore e tillë do të binte ndesh me ligjin ndërkombëtar dhe se bëhet fjalë për një korridor detar ndërkombëtar, ku asnjë vend nuk lejohet të vendosë pagesa për kalimin e anijeve. Për SHBA-në, parimi i lirisë së lundrimit dhe respektimi i rregullave ndërkombëtare mbeten të pandryshueshme në këtë pikë kritike të rajonit.
Botuar fillimisht në IndeksOnline