Trajektorja e Kosovës gjatë 25 vjetëve të fundit tregon se çfarë mund të arrihet kur ka partneritet të qëndrueshëm, institucione të forta dhe politika të kujdesshme. Megjithatë, rruga drejt standardeve të jetesës në nivel të Bashkimit Evropian nuk është e shkurtër dhe sfidat mbeten të dukshme në terren. Në qendër të tyre qëndrojnë kufizimet strukturore të ekonomisë vendase, që ndikojnë në mënyrën si krijohen mundësitë e punës dhe si rriten të ardhurat.
Një nga problemet kryesore lidhet me faktin se tregu i brendshëm i Kosovës është i vogël. Kjo e bën më të vështirë që bizneset të rriten shpejt, të zgjerojnë aktivitetin dhe të punësojnë më shumë. Për më tepër, kapitali njerëzor është i shfrytëzuar jo mjaftueshëm, duke lënë hapësirë që aftësitë e punëtorëve të mos përputhen plotësisht me nevojat e sektorëve që kërkojnë fuqi të kualifikuar. Ndërkohë, sektori privat vazhdon të ketë nevojë për kushte më të mira dhe për qasje më të madhe në kapital, në mënyrë që të mund të investojë, të rrisë prodhimin dhe të ofrojë punësim më të qëndrueshëm.
Kosova është një vend i ri, si për nga mosha e popullsisë, ashtu edhe në historinë e saj si shtet. Është një nga vendet më të reja në një Evropë ku popullsitë po plaken, ndërsa zhvillimi i ekonomisë kërkon shpejtësi dhe orientim të qartë drejt krijimit të vendeve të punës. Që nga fundi i luftës, Grupi i Bankës Botërore ka qenë i pranishëm në mbështetje të Kosovës, duke e përkrahur fillimisht rindërtimin. Kjo mbështetje ka pasur fokus në riformësimin e institucioneve fiskale dhe financiare, rivendosjen e shërbimeve bazë si arsimi, shëndetësia dhe rrugët, si dhe në trajtimin e zhvillimit të sektorit privat dhe qasjen që e vendos komunitetin në qendër.
Gjatë 25 vjetëve të fundit, Grupi i Bankës Botërore është angazhuar pothuajse në çdo sektor të ekonomisë. Qasja ka qenë e qëndrueshme: ndërtimi i institucioneve të forta, që do të mund të mbështesin rritjen afatgjatë. Synimi i përgjithshëm është që politikat dhe sistemet të funksionojnë më mirë në praktikë, duke krijuar një mjedis më të sigurt për bizneset dhe më të parashikueshëm për investime. Këto masa kanë synuar edhe ruajtjen e stabilitetit financiar e makroekonomik.
Rritja ekonomike e qëndrueshme dhe institucionet e forta hapin rrugën për vende pune
Rezultatet e deritanishme janë inkurajuese. Në dekadën e fundit, PBB-ja për frymë e Kosovës ka pasur një rritje të konsiderueshme. Nga rreth 3,500 dollarë amerikanë në vitin 2015, ajo ka arritur në mbi 6,000 dollarë amerikanë tani. Ky përparim ka qenë i rëndësishëm për pozicionimin ekonomik të vendit dhe tregon për një trend që ka vazhduar gjatë viteve, me ndikime pozitive për kapacitetet e ekonomisë.
Po ashtu, Kosova ka kaluar nëpër etapa të rëndësishme në klasifikimet ndërkombëtare. Në vitin 2018, vendi u ngjit në statusin e të ardhurave të mesme të larta. Ndërsa vitin e kaluar, Kosova doli nga lista e vendeve “të brishta” të Grupit të Bankës Botërore. Këto ndryshime pasqyrojnë përpjekjet për stabilitet dhe për një ekonomi që po ecën drejt pragjeve më të larta, si nga ana e performancës ashtu edhe nga ana e menaxhimit të rrezikut.
Përveç shifrave të rritjes, Kosova ka fituar reputacion edhe për menaxhim të kujdesshëm makrofiskal, për rritje ekonomike të qëndrueshme dhe për nivele të ulëta të deficitit dhe borxhit. Këto elemente janë të rëndësishme sepse krijojnë bazë për vijimësi: kur shifrat qëndrojnë nën kontroll dhe institucionet funksionojnë më mirë, rritet hapësira që sektori privat të marrë më shumë guxim për të investuar e për të punësuar. Në këtë kuadër, ndërtimi i së ardhmes së Kosovës lidhet jo vetëm me rritjen ekonomike, por edhe me transformimin e kushteve për të kthyer potencialin në vende pune të mëtejshme, të qëndrueshme dhe me perspektivë afatgjatë.
Botuar fillimisht në Koha.net
