Lëvizja Studentore e Serbisë ka shpalosur një Memorandum “për Kosovën”, duke e vendosur në qendër të argumentimit të saj tezën se Kosova dhe Metohia janë pjesë e pandryshueshme dhe përbërëse e Republikës së Serbisë. Dokumenti vjen si një sinjal i qartë për publikun dhe krijon përshtypjen se po ripërsëriten të njëjtat qasje që kanë ushqyer konfliktin për vite me radhë.
Memorandumi i shpallur nga Lëvizja Studentore vendos në radhë të parë pikërisht këtë formulim: “Kosova dhe Metohia janë pjesë e patjetërsueshme dhe përbërëse e Republikës së Serbisë”. Në tekst, qëndrimi shoqërohet me shpjegime që shkojnë përtej kornizës politike të ditës, duke e paraqitur çështjen si diçka që lidhet me “imperativ historik dhe moral” dhe që, siç thuhet, “nuk i nënshtrohet negocimit në thelb”.
Në vijim të këtij logjika, dokumenti thekson se ruajtja e rendit kushtetues të Serbisë në hapësirën e Kosovës dhe Metohisë shihet si “themel i mbijetesës së shtetit serb” dhe njëkohësisht si “garanci për një paqe të drejtë në rajon”. Me fjalë të tjera, Memorandumi e lidh të ardhmen e marrëdhënieve rajonale me ruajtjen e një interpretimi të caktuar kushtetues, duke e bërë Kosovën pjesë të pandryshueshme të narrativës së brendshme shtetërore.
Kur përsëriten të njëjtat teza, rreziku i kthimit të narrativave mbetet i lartë
Ky dokument i vendoset një sfondi që lidhet me figura politike dhe me faza të mëparshme të një kursi nacionalist. Përmendet Dr. Vojisllav Koshtunica, i cili, sipas analizës që i jepet çështjes, mund të ndihet i përmbushur nga fakti që “eksperimenti i tij funksionoi”: në skenë ka dalë një gjeneratë e re nacionalistësh që pritet të vazhdojë “betejat e humbura”. Kështu, pyetja që ngrihet në letërsi dhe argumentim është se sa e vërtetë dhe sa domethënëse ka kjo rrugë, kur qëndrimet thelbësore kthehen tek e njëjta pikë ku kishin dështuar edhe përpjekjet e mëparshme.
Dr. Koshtunica përshkruhet si një jurist që kishte kaluar një rrugë të gjatë deri në pozicionet e tij publike. Në tekst theksohet se ai ishte përjashtuar nga Fakulteti në vitet shtatëdhjetë, me motivim që lidhet me mospajtime rreth “lirive që i jepeshin asokohe Kosovës”. Më pas, ai përmendet si përkthyes i “Federalist papers”, si edhe si pjesë e debateve kushtetuese në frymën e ideve të etërve të demokracisë amerikane.
Po ashtu, në përshkrim vihet në dukje se ai ishte pjesë e lëvizjeve demokratike në Serbi pas rënies së komunizmit. Por rrëfimi përfshin edhe një element më simbolik: në skicë përmendet se ai do të mbetej në shtëpi me macet e tij, duke lexuar libra dhe duke shkruar për padrejtësitë që, sipas këtij rrëfimi, i bëhen popullit serb. Këtu përmendet edhe një “legjendë urbane” me numrin “17 sish”.
Në mënyrën si shpaloset rrjedha e ngjarjeve, lidhja më e drejtpërdrejtë me zhvillimet politike është momenti kur emri i tij si nacionalist del si kandidati “më i mirë” për të rrëzuar Sllobodan Millosheviqin në zgjedhjet e vitit 2001. Pas kësaj, hapësirat e tij politike dhe roli në skenë shfaqen si të lidhura me një mundësi që, sipas narrativës së paraqitur, iu dha pikërisht në atë kohë. Në përfundim të pjesës historike, tekst lidhet edhe me faktin se rrugët e tij u hapën më tej, por aty përmendet se “disa plumba ia…”—një frazë që lë të kuptohet se jeta dhe rrjedha e tij u ndërprenë në një rrethanë të dhunshme.
Ndërkohë, Memorandumi i Lëvizjes Studentore të Serbisë e rikthen në qark të njëjtat përkufizime: Kosovën dhe Metohinë e paraqet si pjesë të patjetërsueshme të Republikës së Serbisë dhe e bën negociimin një çështje që “në thelb” nuk pranohet. Kjo do të thotë se, pavarësisht se brezat kalojnë dhe rrethanat ndryshojnë, teksti i shpallur nga studentët i kthehet një logjike që e ka mbajtur prej kohësh rajonin në tension. Përmes kësaj, rreziku i rikthimit të narrativave nacionaliste mbetet i pranishëm, pikërisht sepse dokumenti nuk sjell një qasje të re thelbësore, por ripërsërit një formulim të njohur.
Botuar fillimisht në Koha.net