“Romeo dhe Xhuljeta” mbetet një histori që njihet që në fillim e deri në fund, por një rikthim në skenë gjithmonë hap pyetje për mënyrën se si e lexon kohët e sotme atë ngjarje. Në Teatrin Kombëtar të Kosovës, kjo kryevepër e William Shakespeareit ka ardhur si një produksion madhor, nën regjinë e Ilir Bokshit, me synimin për ta vendosur konfliktin e njohur të Veronës në një koncept të ri dhe për ta sjellë te publiku në një frymë më bashkëkohore.
Regjisori Ilir Bokshi ka përmendur se ideja e tij lidhet me gjetjen e një konflikti që i mungon vetë Shakespeareit. Kjo e bën shfaqjen të shihet si një përpjekje për ta vënë në lëvizje historinë tradicionale, jo vetëm përmes personazheve dhe ngjarjeve, por edhe përmes mënyrës se si ndërtohet dramaturgjia në skenë. Edhe hapësira ku zhvillohet shfaqja sjell sfidat e veta: ambienti është i ngushtë, ndërsa “konflikti” mes historisë dhe hapësirës ndihet që në nisje. Megjithatë, zgjidhjet regjisoriale, edhe kur lënë vend për kufizime nga kushtet, arrijnë të krijojnë një përvojë që shkon deri diku përtej atyre pengesave.
Shfaqja u dha premierë të hënën në Teatrin Kombëtar të Kosovës dhe, në përvjetorin e 410-vjetorit të vdekjes së William Shakespeareit, vjen me një kohëzgjatje prej rreth tre orësh. Publiku e ndjek historinë me një pushim në mes, duke e parë komedinë dhe tragjedinë të ndërthuren gjatë gjithë rrugëtimit skenik. Përkundër kushteve dhe limitimeve të hapësirës, produksioni synon t’i japë një ngjyrim modern dramës së dashurisë dhe armiqësisë mes dy familjeve që nuk pajtohen kurrë.
Konflikti i njohur merr një lexim të ri në skenë
Në Veronë, dy shtëpitë kryesore, Kapuletët dhe Montagët, s’shohen sy më sy. Armiqësia mes tyre është e trashëguar dhe u “shtresohet” ditë pas dite të rinjve që rriten në këtë mjedis. Shfaqja e vendos theksin tek fakti se të rinjtë kanë ëndrra të tipit adoleshentësh, por mbi to rëndon një konflikt që përsëritet pa pushim. Për të balancuar këtë botë të rëndë, shfaqja përdor edhe anën komike, duke e bërë publikun të qeshë shpesh. Kjo qasje e afron më shumë historinë me ndjeshmërinë e sotme, edhe kur ngjarjet janë të vendosura në mesjetë.
Një nga pikat ku kjo përzierje mes humorit dhe dramës shfaqet qartë është interpretimi i Ylber Bardhit në rolin e priftit. Ky personazh shndërrohet në “piperi” të pikëpamjes së shfaqjes, duke i dhënë ritëm skenës dhe duke e plotësuar atmosferën me momente që e lehtësojnë tensionin. Në skenë janë 25 aktorë, ndërsa koreografia e Robert Nuhës mban peshën e vet në lëvizjet dhe organizimin e skenave. Edhe skenografia e Petrit Bakallit kontribuon në mënyrën se si vendosen ngjarjet gjatë shfaqjes: skenat janë të shpeshta, ndërsa skenografia mobile u përgjigjet ndryshimeve që kërkon historia dhe hapësira ku inskenohet.
Në dramaturgji, një festë e Kapuletëve i jep mundësinë Romeos së Montagëve të futet në një mjedis ku, sado që armiqësia duket gjithmonë prezent, hapet një derë për ndërlidhje të re. Pikërisht këtu nis element i romantikes: Romeo takon Xhuljetën. Dy kryepersonazhet, të interpretuara nga Valmir Krasniqi dhe Qëndresa Jashari, shfaqen si të rinj dhe bien në dashuri shumë shpejt. Në këtë version skenik, armiqësia mes familjeve nuk e ndalon momentin që krijon lidhjen mes tyre, duke e bërë dashurinë të duket më e menjëhershme për publikun.
Një detaj që bie në sy është mënyra si portretizohet Xhuljeta. Në këtë inskenim, ajo nuk shfaqet si një personazh nën 14 vjeç, ndërsa Qëndresa Jashari i jep rolit nuancat e një adoleshenteje. Pas dy-tri reprizave, rolet “piqen” edhe më tej, siç ndodh zakonisht me një trupë që punon për ta gjetur ritmin e përhershëm të shfaqjes. Në premierë, disa nga aktorët u vunë re se kishin energji pak më të zbehta sesa në provat përfundimtare, por pritshmëria mbetet që me vazhdimin e shfaqjeve çdo pjesë të marrë qartësinë e plotë skenike. Takimi në ballkonin e famshëm mbetet një moment kyç i historisë, duke e çuar publikun drejt vazhdimit të ngjarjeve që e kanë bërë “Romeo dhe Xhuljetën” të paharrueshme.
Botuar fillimisht në Koha.net